Historie van 14 mei

Op 14 mei 1913 werd het Frans Hals Museum officieel geopend in Haarlem. Het museum is vernoemd naar de beroemde schilder Frans Hals en richt zich voornamelijk op de kunst van de Gouden Eeuw, met een bijzondere nadruk op werken van Haarlemse kunstenaars. Het museum is gevestigd in het voormalige Oude Mannenhuis, een historisch gebouw uit de 17e eeuw, wat bijdraagt aan de authentieke sfeer waarin de kunstwerken worden tentoongesteld.

In 1796 voerde de Engelse arts Edward Jenner de eerste vaccinatie tegen pokken uit. Hij ontdekte dat melkmeisjes die koepokken hadden gehad, immuun leken te zijn voor de dodelijke pokken. Jenner injecteerde een jongen met materiaal uit een koepokkenzweer, waarna de jongen beschermd bleek tegen de gevaarlijke ziekte. Deze baanbrekende ontdekking legde de basis voor de ontwikkeling van vaccinaties en betekende een enorme vooruitgang in de medische wetenschap. Jenners werk leidde uiteindelijk tot de wereldwijde uitroeiing van pokken in 1980.

Op 14 mei 1940 werd Rotterdam zwaar gebombardeerd door de Duitse luchtmacht tijdens de Tweede Wereldoorlog. In slechts enkele minuten werd het historische stadscentrum vrijwel volledig verwoest, waarbij duizenden gebouwen in vlammen opgingen. Het bombardement kostte aan zeker 800 mensen het leven en maakte ruim 80.000 Rotterdammers dakloos. De enorme verwoesting dwong Nederland om zich de volgende dag over te geven aan Duitsland. Het bombardement liet diepe sporen na in de stad en veranderde het stadsbeeld voorgoed. Tot op de dag van vandaag herdenkt Rotterdam deze tragische gebeurtenis.

In 1892 werd de Arnhemse voetbalclub Vitesse opgericht, waarmee het een van de oudste professionele voetbalclubs van Nederland is. De club begon als een cricket- en voetbalvereniging en groeide uit tot een vaste waarde in het Nederlandse betaald voetbal. Vitesse speelt zijn thuiswedstrijden in stadion GelreDome, bekend om zijn moderne uitstraling en multifunctioneel gebruik. Door de jaren heen heeft de club vele successen gekend, met als hoogtepunt het winnen van de KNVB Beker in 2017. Vitesse staat bekend om zijn trouwe supporters en zijn belangrijke rol in de sportcultuur van Arnhem. De club blijft zich ontwikkelen met een sterke focus op talentontwikkeling en ambitie in de Eredivisie.

Op 14 mei 1955 werd het Warschaupact opgericht als reactie op de toetreding van West-Duitsland tot de NAVO. Deze militaire alliantie bestond uit de Sovjet-Unie en zeven Oost-Europese landen: Polen, Oost-Duitsland, Tsjechoslowakije, Hongarije, Roemenië, Bulgarije en Albanië. Het pact had als doel de gezamenlijke verdediging van de lidstaten en diende vooral als machtsmiddel van de Sovjet-Unie om invloed uit te oefenen in Oost-Europa. Het Warschaupact symboliseerde de diepe verdeeldheid tussen Oost en West tijdens de Koude Oorlog. In 1991 is het pact officieel ontbonden na de val van het communistische regime in Oost-Europa.

Op 14 mei 1948 is de onafhankelijke Staat Israël officieel uitgeroepen door David Ben-Gurion, de eerste premier van het land. Deze historische gebeurtenis vond plaats in Tel Aviv, waar Ben-Gurion de onafhankelijkheidsverklaring voorlas in het bijzijn van Joodse leiders en burgers. De oprichting van Israël markeerde het einde van het Britse mandaat over Palestina en betekende voor veel Joden wereldwijd de vervulling van hun streven naar een eigen thuisland. Direct na de onafhankelijkheidsverklaring brak de Arabisch-Israëlische Oorlog uit, aangezien verschillende Arabische landen de nieuwe staat niet erkenden. De stichting van Israël heeft sindsdien een blijvende invloed op de geopolitiek in het Midden-Oosten.

Op 14 mei 1973 lanceerde NASA Skylab, het eerste ruimtestation van de Verenigde Staten. Skylab werd met een Saturn V-raket de ruimte in gebracht en diende als een laboratorium voor wetenschappelijke experimenten in de ruimte. Tijdens drie bemande missies onderzochten astronauten onder meer zonneactiviteit, de effecten van gewichtloosheid op het menselijk lichaam en aardobservatie. Ondanks enkele technische problemen, zoals schade aan de zonnepanelen bij de lancering, is Skylab succesvol hersteld en operationeel gemaakt. Het ruimtestation bleef tot 1979 in een baan om de aarde, waarna het grotendeels opbrandde in de atmosfeer. Skylab legde de basis voor latere ruimtestations, zoals het International Space Station (ISS).

14 mei is onder meer de geboortedag van:

• Anne-Mar Zwart (1985) Nederlands programmamaakster en presentatrice (Anti Pest Club)
• Martin Garrix (1996) Nederlands dj en producer (Animals)
• Abraham Tuschinski (1886 – 1942) Pools-Nederlands bioscoopexploitant (Tuschinski bioscopen)
• Jan Froger (“Bolle Jan”) (1942 – 2009) Nederlands volkszanger en cafébaas
• Jan Paparazzi (1963) Nederlands sidekick en radio-dj
• Willem Boutkan (1955) Nederlands politicus (VVD; PVV)

• National Unification Day – Liberia
• Verjaardag president Kamuzu – Malawi
• IJsheiligen – Nederland