Historie van 1 mei

In 1941 ging Citizen Kane, geregisseerd door Orson Welles, in première in de Verenigde Staten. De film werd geroemd om zijn innovatieve vertelstructuur, baanbrekend camerawerk en diepgaande thematiek. Ondanks gemengde reacties bij de release groeide Citizen Kane uit tot een van de meest invloedrijke films in de filmgeschiedenis. De film vertelt het verhaal van mediatycoon Charles Foster Kane, geïnspireerd door echte krantenmagnaat William Randolph Hearst. Welles’ meesterwerk wordt vaak geprezen om zijn scherpe kritiek op macht en media. Tot op de dag van vandaag blijft Citizen Kane een mijlpaal in de cinema.

In 1911 trad de eerste politievrouw in Nederland in dienst, een belangrijke mijlpaal in de geschiedenis van de Nederlandse politie en de emancipatie van vrouwen. Deze rol werd vervuld door Dina Sanson, die begon als wijkverpleegster voordat ze bij de Amsterdamse politie ging werken. Haar taken waren in eerste instantie vooral gericht op sociaal werk en het begeleiden van vrouwen en kinderen, passend bij de tijdsgeest. De aanstelling van vrouwelijke agenten markeerde een eerste stap richting meer gendergelijkheid binnen de politieorganisatie. Het duurde echter nog decennia voordat vrouwen volledig werden geïntegreerd in alle politiediensten. Rie de Vries legde hiermee de basis voor de latere doorbraak van vrouwen in veiligheidsberoepen.

In 2012 werd in Zuid-Nederland de wietpas ingevoerd, specifiek in de provincies Zeeland, Noord-Brabant en Limburg. Deze maatregel was bedoeld om drugstoerisme en overlast in grensgebieden te beperken. Met de wietpas kregen alleen Nederlandse ingezetenen toegang tot coffeeshops, wat buitenlandse bezoekers uitsloot. De invoering leidde tot veel discussie en protest, vooral vanuit coffeeshopeigenaren en consumenten. Critici stelden dat de maatregel illegale straathandel juist bevorderde. Uiteindelijk werd de wietpas in veel delen van Nederland versoepeld of afgeschaft, maar in sommige grensregio’s bleef de regelgeving streng.

In 1988 is de maximumsnelheid op Nederlandse autosnelwegen verhoogd van 100 km/u naar 120 km/u. Deze maatregel is genomen om het rijgedrag beter af te stemmen op de moderne voertuigen en infrastructuur. De verhoging leidde tot discussie over verkeersveiligheid en milieueffecten, maar werd algemeen gezien als een praktische aanpassing. Later werd de maximumsnelheid op sommige trajecten verder verhoogd naar 130 km/u. Deze wijziging paste binnen bredere ontwikkelingen in het Nederlandse verkeersbeleid, gericht op doorstroming en veiligheid.

In 1884 begon in de Verenigde Staten een belangrijke arbeidersstaking die uiteindelijk leidde tot de invoering van de achturige werkdag. Werknemers eisten betere arbeidsomstandigheden en kortere werkdagen, aangezien werkdagen van tien tot zestien uur destijds de norm waren. De staking kreeg in 1886 extra kracht tijdens de Haymarket-affaire in Chicago, waar een vreedzaam protest gewelddadig eindigde. Ondanks de confrontaties bleef de roep om arbeidsrechten groeien. Uiteindelijk resulteerden deze inspanningen in de geleidelijke invoering van de achturige werkdag, een belangrijke mijlpaal in de arbeidsstrijd. Deze gebeurtenis legde de basis voor moderne arbeidswetten en de viering van de Dag van de Arbeid.

In 2000 schakelde de Amerikaanse overheid de selective availability van het Global Positioning System (GPS) uit. Hierdoor verbeterde de nauwkeurigheid van GPS-signalen voor burgers drastisch, van een foutmarge van meer dan 100 meter naar ongeveer 10 meter. Deze technologische stap maakte de weg vrij voor talloze nieuwe toepassingen, zoals navigatiesystemen, precisielandbouw en de populaire buitensportactiviteit geocaching. Voorheen was nauwkeurige GPS alleen beschikbaar voor militair gebruik, maar nu konden consumenten en bedrijven wereldwijd profiteren. Deze verandering gaf een enorme impuls aan technologische innovaties en veranderde de manier waarop mensen zich oriënteren en bewegen. GPS werd een onmisbaar onderdeel van het dagelijks leven.

In de nacht van 30 april op 1 mei 1999 is de 16-jarige Marianne Vaatstra uit Zwaagwesteinde op brute wijze vermoord in een weiland bij het Friese dorp Veenklooster. Haar dood schokte heel Nederland en leidde tot veel maatschappelijke onrust, vooral in de Friese gemeenschap. Al snel richtte de publieke woede zich op een nabijgelegen asielzoekerscentrum, waarvan bewoners ten onrechte zijn verdacht van betrokkenheid bij de moord. Jarenlang bleef de zaak onopgelost, ondanks grootschalig politieonderzoek en massale DNA-onderzoeken. Pas in 2012 is de dader, Jasper S., aangehouden dankzij een grootschalig DNA-verwantschapsonderzoek. Zijn arrestatie bracht eindelijk duidelijkheid voor de familie en gemeenschap. De zaak van Marianne Vaatstra heeft een belangrijke rol gespeeld in de discussie over veiligheidsmaatregelen en het gebruik van DNA-onderzoek in Nederland.

1 mei is o.a. de geboortedag van:

• Glenn Ford (1916 – 2006) Amerikaans acteur
• Jesse Klaver (1986) Nederlands politicus (GroenLinks)
• Lex Lesgever (1929 – 2019) Nederlands schrijver
• Reinder van der Naalt (1956) Nederlands stemacteur en cabaretier (Ja zuster, nee zuster)
• Yvonne van Gennip (1964) Nederlands schaatsster
• Wes Anderson (1969) Amerikaans regisseur (The Grand Budapest Hotel)
• Paco Tous (1964) Spaans acteur (La casa de Papel)

• Dag van de Arbeid
• 1 Mei (May Day) – Natuurgodsdienst
• Lei Day – Verenigde Staten
• Dag van de Grondwet – Marshalleilanden
• Twaalfde dag van Riḍván – Bahá’í-geloof