Ga naar de inhoud

Online schatkamer van Beeld & Geluid werpt je terug in de tijd

Update:
Beeld & Geluid Bron: Instagram ilovehilversum. Beeld & Geluid heeft de deuren van haar schatkamer opengezet. 

Met de opening van de online schatkamer van het digitale archief van het Nederlands instituut Beeld & Geluid krijgt Nederland in 1 klap toegang tot ruim 700.000 oude radio- en televisieprogramma’s. Van Swiebertje tot Soundmixshow en van Polygoonjournaals tot vergeten kinderprogramma’s.

Wie door de nieuwe online schatkamer bladert, belandt ineens weer in de jaren 80, 90 of nog veel verder terug in de tijd. Een gigantisch deel van het audiovisuele archief is gratis beschikbaar voor het publiek.

Droom gaat in vervulling

De online schatkamer bevat radio- en televisieprogramma’s die tussen 1920 en 2020 zijn gemaakt door de publieke omroepen. Kijkers kunnen zoeken op programma, presentator, artiest of onderwerp en alles gratis en reclamevrij bekijken of beluisteren.

Volgens directeur Eppo van Nispen tot Sevenaer van Beeld & Geluid is een langgekoesterde wens werkelijkheid geworden. “Onze grote droom is in vervulling gegaan”, aldus Beeld & Geluid.

Bekijk de video >>

Van Swiebertje tot vergeten televisieparels

De collectie leest als een tijdcapsule van de Nederlandse mediahistorie. Gebruikers vinden klassiekers als Swiebertje, Het Klokhuis, Sonja, Kopspijkers, Radio 1 Journaal en Met het Oog op Morgen. Ook Polygoonjournaals, amateurfilms, oude animaties en historische registraties maken deel uit van het archief.

Op sociale media reageren veel mensen enthousiast. Vooral oudere kijkers duiken direct in hun jeugdherinneringen. Op forums en sociale platforms verschijnen massaal berichten van mensen die oude radioshows, kinderseries en spelprogramma’s terugzoeken. Sommigen noemen het ‘de leukste besteding van belastinggeld in jaren’, terwijl anderen hopen eindelijk verloren gewaande televisiefragmenten terug te vinden.

Nederland viert 75 jaar televisie

De lancering komt niet toevallig in een bijzonder jubileumjaar. In oktober bestaat televisie in Nederland namelijk 75 jaar. Beeld & Geluid grijpt dat jubileum aan om het verleden én de toekomst van televisie uitgebreid te vieren.

Volgens het instituut bevat het totale archief inmiddels ongeveer 1 miljoen uur televisie. De online schatkamer vormt daar voorlopig een selectie van. Momenteel staat ongeveer de helft van alle beschikbare programma’s online, maar dat percentage moet later verder stijgen.

Het platform werkt bovendien als een moderne streamingdienst. Gebruikers kunnen bladeren door categorieën als drama, amusement, nieuws, sport en kinderprogramma’s. Daarnaast verschijnen er verhalen waarin actuele thema’s worden gekoppeld aan historische televisiebeelden. Zo laat het archief zien dat onderwerpen als woningnood, maatschappelijke spanningen en politieke discussies van alle tijden zijn.

Nieuwe Europese regels maken opening mogelijk

Dat de online schatkamer nu pas opent, heeft alles te maken met auteursrechten. Jarenlang bleef een groot deel van het archief afgesloten voor het publiek omdat oude programma’s juridisch niet zomaar online mochten verschijnen.

Door aangepaste Europese regelgeving komt daar verandering in. Dankzij nieuwe auteursrechtrichtlijnen mogen oudere producties zonder commerciële waarde alsnog digitaal beschikbaar worden gemaakt. Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap gaf Beeld & Geluid in 2021 opdracht om het archief toegankelijk te maken voor het grote publiek.

Sinds 2023 werkt het instituut aan de bouw van het platform.

Downloaden beelden is nog niet mogelijk

Hoewel het aanbod nu al enorm is, ontbreken er nog altijd bekende commerciële programma’s van zenders als RTL en SBS. Die programma’s vallen onder andere rechtenafspraken en zijn voorlopig nog niet toegevoegd. Directeur Van Nispen tot Sevenaer hoopt dat daar later verandering in komt. “Die willen we er ook heel graag bij hebben, omdat we een compleet beeld van die geschiedenis willen geven.”

Ook downloaden van beelden is nog niet mogelijk. Vanwege auteursrechten mogen programma’s voorlopig alleen online worden bekeken of beluisterd.

Maar dat kan de pret niet drukken. Voor veel mensen voelt de online schatkamer nu al als een enorme digitale zolder vol herinneringen. Oude nieuwsuitzendingen, vergeten kinderseries, iconische interviews en historische televisiefragmenten krijgen ineens een tweede leven.

En dat levert soms verrassende ontdekkingen op. Maar pas op, wie eenmaal begint met zoeken, blijft vaak veel langer hangen dan gepland.

Zin in nog meer nostalgische tv-programma’s? Kijk dan bij ONS.

Bronnen:

Beeld & Geluid, NOS, Tweakers