Bron: Canva. Tijdens Internationale Dag voor Biodiversiteit staan we stil bij uitstervende dieren en planten.
Vrijdag 22 mei staat wereldwijd in het teken van bedreigde dier- en plantensoorten. Tijdens de Internationale Dag voor Biodiversiteit vragen natuurorganisaties en wetenschappers aandacht voor soorten die verdwijnen of ernstig onder druk staan. Ook in Nederland is de situatie zorgelijk: ongeveer de helft van de onderzochte soorten staat op de Rode Lijst.
Steeds meer soorten in de problemen
Nederland telt naar schatting zo’n 47.000 soorten dieren, planten en schimmels. Daarvan zijn ongeveer 8000 soorten goed onderzocht. Uit die inventarisaties blijkt dat minder dan de helft niet bedreigd is. Veel andere soorten zijn kwetsbaar, bedreigd of zelfs ernstig bedreigd.
Vooral insecten hebben het zwaar. Zo is ongeveer 1 op de 5 Nederlandse dagvlinders verdwenen. Ook 14%van de bijensoorten komt niet meer in Nederland voor. Dat is een flinke klap voor de biodiversiteit, want bijen en vlinders spelen een belangrijke rol bij de bestuiving van bloemen, planten en voedselgewassen.
De natuur lijkt soms stilletjes achteruit te glijden, alsof er langzaam lampjes uitgaan in een enorm levend netwerk.
Waarom verdwijnen soorten?
Volgens natuurorganisaties zijn er meerdere oorzaken voor de achteruitgang van soorten:
- verlies van leefgebied door woningbouw en landbouw
- vervuiling van bodem en water
- gebruik van bestrijdingsmiddelen
- klimaatverandering
- versnippering van natuurgebieden
Ook stikstof speelt in Nederland een grote rol. Sommige planten verdwijnen daardoor, waarna insecten en vogels die daarvan afhankelijk zijn eveneens in de knel komen.
De Internationale Unie voor Natuurbescherming (IUCN) noemt vernietiging van leefgebieden wereldwijd de grootste bedreiging voor biodiversiteit.
Toch zijn er ook lichtpuntjes
Niet alle ontwikkelingen zijn negatief. Sinds de jaren 90 zijn verschillende natuurgebieden uitgebreid en werd de uitstoot van schadelijke stoffen verminderd. Daardoor konden sommige soorten zich herstellen.
Een bekend voorbeeld is de otter. Dit dier verdween eind vorige eeuw uit Nederland, maar werd opnieuw uitgezet in Friesland en Overijssel. Inmiddels leeft de otter weer in verschillende delen van het land.
Ook de wolf is teruggekeerd. Sinds 2018 worden er weer wolven in Nederland waargenomen, na een afwezigheid van ongeveer 150 jaar.
Dat laat zien dat natuurherstel mogelijk is, al vraagt het vaak veel tijd, ruimte en bescherming.
Wist-je-dat de natuur in Tsjernobyl verrassend goed herstelt? Dit is waarom
Waarom biodiversiteit belangrijk is
Biodiversiteit klinkt misschien als een ingewikkeld woord, alleen het gaat simpelweg over de rijkdom aan leven op aarde. Hoe meer verschillende soorten er zijn, hoe sterker ecosystemen blijven functioneren. Denk aan:
- bijen die gewassen bestuiven
- regenwormen die de bodem gezond houden
- vogels die insectenplagen beperken
- planten die CO₂ opnemen
Wanneer soorten verdwijnen, raakt het natuurlijke evenwicht verstoord. Dat merken uiteindelijk ook mensen.
Wat je zelf kan doen?
Ook kleine acties helpen mee aan meer biodiversiteit:
- plant groen voor bijen en vlinders
- kies voor minder tegels in de tuin
- gebruik geen chemische bestrijdingsmiddelen
- hang nestkastjes op
- steun natuurorganisaties of lokale initiatieven
Op 22 mei worden in verschillende steden natuuractiviteiten gehouden, zoals tellingen van planten en dieren. In Rotterdam vindt bijvoorbeeld een grote ‘BioBlitz’ plaats waarbij inwoners samen soorten tellen in de stad.
Kleine soorten, grote betekenis
Vaak denken mensen bij bedreigde dieren aan panda’s, tijgers of ijsberen. En toch, juist kleine dieren zoals wilde bijen, vlinders en kevers vormen het fundament van de natuur. Zonder hen verandert het landschap langzaam in een stiller en kwetsbaarder geheel.
Internationale Dag voor Biodiversiteit is daarom niet alleen een waarschuwing, ook een herinnering: natuur beschermen begint dicht bij huis.
Bronnen:
IUCN, Nederlandse Soortenregister, Naturalis