{"id":127823,"date":"2025-11-06T11:06:56","date_gmt":"2025-11-06T10:06:56","guid":{"rendered":"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/?p=127823"},"modified":"2025-11-06T11:07:01","modified_gmt":"2025-11-06T10:07:01","slug":"verkiezingen-politieke-partijen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/verkiezingen-politieke-partijen","title":{"rendered":"Waarom de arbeider GroenLinks-PvdA de rug toekeert"},"content":{"rendered":"<p>Waar de PvdA decennialang gold als de stem van de werkende Nederlander, lijkt de fusiepartij GroenLinks-PvdA zich steeds meer te profileren als vertegenwoordiger van hoogopgeleide stedelingen met een duurzame levensstijl. De traditionele arbeidersklasse voelt zich steeds minder aangesproken door de thema&rsquo;s en toon van GroenLinks-PvdA, en laat haar stem vaker elders horen.<\/p><div>\n      <style>\n      .section-ad-banner .container {\n        display: flex;\n        overflow: hidden;\n        align-content: center;\n        justify-content: center;\n      }\n\n      .section-ad-banner {\n        min-height: 300px;\n        max-width: 816px;\n        display: flex;\n      }\n    <\/style>\n    <section id=\"section-ad-banner-r2\" class=\"section-ad-banner\">\n    <div class=\"container\">\n      <div class=\"banner-target-rx\" data-aceslot=\"r2\" id=\"aa-blog_r2_122132\">\n      <\/div>\n    <\/div>\n  <\/section>\n<\/div><p>Met de nieuwe GroenLinks partijleider, Jesse Klaver, doemt de vraag op of GroenLinks-PvdA nog wel een arbeiderspartij is.<\/p><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-beweging-van-idealisten\">Beweging van idealisten<\/h2><p>Volgens <a href=\"https:\/\/www.startpagina.nl\/#q=kranten\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Het Parool<\/a> lukte het GroenLinks-PvdA bij de verkiezingen van november 2023 niet goed om kiezers aan zich te binden die zichzelf tot de arbeidersklasse rekenen. De partij werd vooral geassocieerd met klimaatbeleid, niet met thema&rsquo;s als armoede, wonen en zorg. <\/p><p>Ook NPO Radio 1 meldde dat veel kiezers de fusiepartij zien als een beweging van idealisten, die in de praktijk weinig zegt over concrete bestaanszekerheid. Politicoloog Kristof Jacobs stelde in Trouw dat GroenLinks-PvdA is uitgegroeid tot &ldquo;slechts de klimaatpartij&rdquo; en de arbeider daardoor heeft verloren. Oud-communicatiestrateeg van de PvdA Simon den Haak bevestigde dat sociaaleconomische thema&rsquo;s waar de partij ooit sterk in was, naar de achtergrond zijn verdwenen.<\/p><div>\n          <style>\n        .sh-player-container {\n          min-height: 250px;\n        }\n      <\/style>\n        <div class=\"sh-player-container\">\n      <div id=\"sh-player-location-557776\" class=\"sh-player-location\" data-vr-zid=\"AAFxSiPS6-oktwTD\"><\/div>\n    <\/div>\n  <\/div><p><em>Lees verder onder het bericht &gt;&gt;<\/em><\/p><blockquote class=\"twitter-tweet\"><p lang=\"nl\" dir=\"ltr\">Een volkspartij met visie. Volkspartij als in partij voor het volk. Voor de gewone man en vrouw zeg maar.<br \/><br \/>ROTFLOL!<br \/><br \/>Dat GroenLinksPvdA is verworden tot een elitaire antisemitische drs.'en club die windmolens en havermelk verkiest boven arbeiders.<a href=\"https:\/\/twitter.com\/hashtag\/GroenLinksPvdA?src=hash&amp;ref_src=twsrc%5Etfw\">#GroenLinksPvdA<\/a> <a href=\"https:\/\/twitter.com\/hashtag\/GroenLinksPvdA?src=hash&amp;ref_src=twsrc%5Etfw\">#GroenLinksPvdA<\/a> <a href=\"https:\/\/t.co\/Epd1FMDFkP\">pic.twitter.com\/Epd1FMDFkP<\/a><\/p>&mdash; widtvoet (@widtvoet) <a href=\"https:\/\/twitter.com\/widtvoet\/status\/1908890999868305918?ref_src=twsrc%5Etfw\">April 6, 2025<\/a><\/blockquote><script async src=\"https:\/\/platform.twitter.com\/widgets.js\" charset=\"utf-8\"><\/script><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-populair-onder-hoogopgeleide-stedelingen\">Populair onder hoogopgeleide stedelingen<\/h2><p>De belangrijkste verklaring ligt in de verschuiving van prioriteiten binnen de partij. Sinds de jaren 2000 hebben duurzaamheid, klimaat en emancipatie een steeds grotere rol gekregen, terwijl kwesties als vaste banen, cao&rsquo;s, werkzekerheid en <a href=\"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/koopkracht-ouderen\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">koopkracht<\/a> minder zichtbaar zijn geworden. <\/p><p>Tegelijkertijd is het profiel van de achterban veranderd. Uit cijfers van EenVandaag blijkt dat GroenLinks-PvdA vooral populair is onder hoogopgeleide stedelingen met een progressieve levensstijl. De arbeider die op de bouwplaats, in de fabriek of in de zorg werkt, herkent zich minder in dat beeld. EW Magazine concludeerde begin 2024 zelfs dat &ldquo;de PvdA de arbeider definitief heeft verloren als kiezer&rdquo;.<\/p><div>\n    <section id=\"section-ad-banner-r3\" class=\"section-ad-banner\">\n    <div class=\"container\">\n      <div class=\"banner-target-rx\" data-aceslot=\"r3\" id=\"aa-blog_r3_91085\">\n      <\/div>\n    <\/div>\n  <\/section>\n<\/div><p><em>Lees verder onder de video &gt;&gt;<\/em><\/p><figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<div class=\"lite-youtube\"><lite-youtube videoid=\"KzPByEO2x84\" autoload=\"\"><\/lite-youtube><\/div>\n<\/div><\/figure><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-elektrische-bakfietsen-en-moreel-idealisme\">Elektrische bakfietsen en moreel idealisme<\/h2><p>Daarnaast speelt de manier waarop kiezers stemmen een rol. Onderzoek van EenVandaag toont aan dat een groot deel van de GroenLinks-PvdA-aanhang strategisch stemt. Niet omdat men zich sterk verbonden voelt met de partij, maar om een rechts kabinet te voorkomen. <\/p><p>Dat maakt de band tussen de partij en de traditionele arbeidersklasse dunner. Ook het imago van de partij werkt niet mee. Waar de oude PvdA stond voor de werkvloer en de vakbond, wordt GL-PvdA steeds vaker gezien als een partij van elektrische bakfietsen, zonnepanelen en moreel idealisme.<\/p><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-verschuiving-van-het-sociale-fundament\">Verschuiving van het sociale fundament<\/h2><p>Het beeld dat alle arbeiders naar de PVV zijn overgestapt is echter te kort door de bocht. Het Wetenschappelijk Bureau GroenLinks berekende dat slechts 1 procent van de PVV-kiezers in 2023 eerder stemde op GroenLinks of PvdA. De directe overstap is klein. <\/p><p>Wel blijkt uit onderzoek van Ipsos en I&amp;O Research dat de band tussen de arbeidersklasse en linkse partijen structureel verzwakt. De klassieke tegenstelling van arbeiders stemmen links, welgestelden rechts, is grotendeels verdwenen. Lager opgeleiden stemmen tegenwoordig vaker op rechts-populistische partijen, terwijl hoger opgeleiden zich bij links thuis voelen. Daarmee is het sociale fundament onder GL-PvdA verschoven van fabrieksarbeider naar stedelijke professional.<\/p><div>\n    <section id=\"section-ad-banner-r4\" class=\"section-ad-banner\">\n    <div class=\"container\">\n      <div class=\"banner-target-rx\" data-aceslot=\"r4\" id=\"aa-blog_r4_136547\">\n      <\/div>\n    <\/div>\n  <\/section>\n<\/div><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-cynisme-op-sociale-media\">Cynisme op sociale media<\/h2><p>Op sociale media komt dat verschil scherp naar voren en op X schreef nieuwssite NU.nl: &ldquo;PvdA weet arbeidersklasse nog steeds niet terug te winnen.&rdquo; Op Reddit wordt opgemerkt dat mensen die zichzelf als arbeider zien, zich niet meer herkennen in het huidige GroenLinks-PvdA. <\/p><p>Onder de hashtag #groenlinkspvda voeren gebruikers niet malse discussies over de vermeende &ldquo;bakfiets- en warmtepomp-partij&rdquo;, losgezongen van het leven van mensen die met hun handen werken of een minimumloon verdienen. De toon is vaak cynisch: de partij zou vooral praten over het klimaat, maar weinig over het maandelijkse boodschappenbudget.<\/p><div>\n    <section id=\"section-ad-banner-r5\" class=\"section-ad-banner\">\n    <div class=\"container\">\n      <div class=\"banner-target-rx\" data-aceslot=\"r5\" id=\"aa-blog_r5_13887\">\n      <\/div>\n    <\/div>\n  <\/section>\n<\/div><p><em>Lees verder onder het bericht &gt;&gt;<\/em><\/p><blockquote class=\"reddit-embed-bq\" data-embed-height=\"416\"><a href=\"https:\/\/www.reddit.com\/r\/thenetherlands\/comments\/1kvr4kz\/comment\/mubqk1s\/\">Comment<\/a><br \/> by<a href=\"https:\/\/www.reddit.com\/user\/PietjepukNL\/\">u\/PietjepukNL<\/a> from discussion<a href=\"https:\/\/www.reddit.com\/r\/thenetherlands\/comments\/1kvr4kz\/kritische_leden_groenlinkspvda_fusiepartij_moet\/\"><\/a><br \/> in<a href=\"https:\/\/www.reddit.com\/r\/thenetherlands\/\">thenetherlands<\/a><\/blockquote><script async=\"\" src=\"https:\/\/embed.reddit.com\/widgets.js\" charset=\"UTF-8\"><\/script><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-klassieke-arbeidersimago-vervaagt\">Klassieke arbeidersimago vervaagt<\/h2><p>De vraag is dan: is GroenLinks-PvdA nog een arbeiderspartij? Het antwoord lijkt nee, al is het niet zwart-wit. De partij heeft haar zwaartepunt verlegd naar duurzaamheid, klimaat en progressieve waarden, waardoor het klassieke arbeidersimago is vervaagd. <\/p><p>Toch blijft in het verkiezingsprogramma aandacht voor sociale zekerheid, hogere lonen en een eerlijke verdeling van welvaart. De inhoud is dus niet verdwenen, maar de geloofwaardigheid onder de arbeidersklasse is afgenomen. Het gevoel overheerst dat de partij vooral spreekt over arbeiders, niet met hen.<\/p><div>\n    <section id=\"section-ad-banner-r6\" class=\"section-ad-banner\">\n    <div class=\"container\">\n      <div class=\"banner-target-rx\" data-aceslot=\"r6\" id=\"aa-blog_r6_126907\">\n      <\/div>\n    <\/div>\n  <\/section>\n<\/div><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-denken-in-uren-overuren-en-loonstrookjes\">Denken in uren, overuren en loonstrookjes<\/h2><p>Wie de band met de werkende klasse wil herstellen, zal meer moeten doen dan een nieuw sociaal plan presenteren. Dat begint met herwaardering van klassieke thema&rsquo;s zoals vaste contracten, loonzekerheid en vakmanschap. Het vraagt ook om aanwezigheid buiten de Randstad, in plaatsen waar mensen met fysieke beroepen wonen. En vooral om een toon die weer herkenbaar is voor iedereen die niet in beleidstaal denkt, maar in uren, overuren en loonstrookjes.<\/p><div>\n    <section id=\"section-ad-banner-r7\" class=\"section-ad-banner\">\n    <div class=\"container\">\n      <div class=\"banner-target-rx\" data-aceslot=\"r7\" id=\"aa-blog_r7_77499\">\n      <\/div>\n    <\/div>\n  <\/section>\n<\/div><p>GroenLinks-PvdA blijft in naam een linkse partij, maar het vanzelfsprekende vertrouwen van de arbeidersklasse is weg. De partij van de rode vlag en het vaandel is veranderd in een beweging die vooral sympathie oproept bij wie al stevig in het zadel zit. <\/p><p>Of ze ooit weer de echte GroenLinks-PvdA arbeiderspartij wordt, hangt af van haar vermogen om opnieuw geloofwaardig te spreken over de onderwerpen die vroeger haar bestaansrecht vormden: werk, loon, zekerheid en sociale rechtvaardigheid.<\/p><h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-bronnen\">Bronnen:<\/h4><p><br \/>Ipsos, Wetenschappelijk bureau Groen-Links, Reddit, X, <\/p><hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/><h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-verkiezingen-waar-staan-de-lijsttrekkers-voor-op-10-actuele-thema-s\">Verkiezingen: Waar staan de lijsttrekkers voor, op 10 actuele thema&rsquo;s?<\/h4><figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.startpagina.nl\/opt\/2025\/10\/Ontwerp-zonder-titel-2-9-1024x430.png\" alt=\"Huidige afbeelding: Lijsttrekkers\"\/><\/figure><p>27 oktober 2025 &ndash; Standpunten va de lijsttrekkers staan volop in de schijnwerpers: van het woningtekort en immigratie tot klimaat, defensie en de hypotheekrenteaftrek. In aanloop naar de verkiezingen zetten zes lijsttrekkers hun koers uit: Geert Wilders (PVV), Frans Timmermans (GL-PvdA), Dilan Ye&#351;ilg&ouml;z (VVD), Henri Bontenbal (CDA), Rob Jetten (D66) en Joost Eerdmans (JA21).<\/p><div>\n    <section id=\"section-ad-banner-r8\" class=\"section-ad-banner\">\n    <div class=\"container\">\n      <div class=\"banner-target-rx\" data-aceslot=\"r8\" id=\"aa-blog_r8_103723\">\n      <\/div>\n    <\/div>\n  <\/section>\n<\/div><p><em>door Ad Killian<\/em><\/p><p>Hieronder vind je hun belangrijkste posities, gebaseerd op actuele partijprogramma&rsquo;s en recente uitspraken.<\/p><hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/><div class=\"wp-block-media-text is-stacked-on-mobile\" style=\"grid-template-columns:24% auto\"><figure class=\"wp-block-media-text__media\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/img.startpagina.nl\/opt\/2025\/10\/Ontwerp-zonder-titel-2025-10-02T095000.465.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-127406 size-full\" srcset=\"https:\/\/img.startpagina.nl\/w1024\/h1024\/d1024\/2025\/10\/Ontwerp-zonder-titel-2025-10-02T095000.465.png 1024w, https:\/\/img.startpagina.nl\/w960\/h960\/d960\/2025\/10\/Ontwerp-zonder-titel-2025-10-02T095000.465.png 960w, https:\/\/img.startpagina.nl\/w810\/h810\/d810\/2025\/10\/Ontwerp-zonder-titel-2025-10-02T095000.465.png 810w, https:\/\/img.startpagina.nl\/w704\/h704\/d704\/2025\/10\/Ontwerp-zonder-titel-2025-10-02T095000.465.png 704w, https:\/\/img.startpagina.nl\/w540\/h540\/d540\/2025\/10\/Ontwerp-zonder-titel-2025-10-02T095000.465.png 540w, https:\/\/img.startpagina.nl\/w453\/h453\/d453\/2025\/10\/Ontwerp-zonder-titel-2025-10-02T095000.465.png 453w, https:\/\/img.startpagina.nl\/w393\/h393\/d393\/2025\/10\/Ontwerp-zonder-titel-2025-10-02T095000.465.png 393w, https:\/\/img.startpagina.nl\/w360\/h360\/d360\/2025\/10\/Ontwerp-zonder-titel-2025-10-02T095000.465.png 360w, https:\/\/img.startpagina.nl\/w287\/h287\/d287\/2025\/10\/Ontwerp-zonder-titel-2025-10-02T095000.465.png 287w, https:\/\/img.startpagina.nl\/w180\/h180\/d180\/2025\/10\/Ontwerp-zonder-titel-2025-10-02T095000.465.png 180w, https:\/\/img.startpagina.nl\/w122\/h122\/d122\/2025\/10\/Ontwerp-zonder-titel-2025-10-02T095000.465.png 122w, https:\/\/img.startpagina.nl\/w90\/h90\/d90\/2025\/10\/Ontwerp-zonder-titel-2025-10-02T095000.465.png 90w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\"\/><\/figure><div class=\"wp-block-media-text__content\">\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-verkiezingen-laatste-ontwikkelingen\">Verkiezingen: laatste ontwikkelingen<\/h2>\n\n\n\n<div style=\"height:10px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p>De verkiezingen komen eraan en er is veel te kiezen, te lezen en te bespreken. In deze rubriek nemen we je mee langs de laatste ontwikkelingen, verrassende weetjes en handige adviezen. Geen zware kost, maar toegankelijke en objectieve informatie die je helpt een eigen beeld te vormen. Of je nu wilt weten wat partijen &eacute;cht bedoelen, welke thema&rsquo;s spelen of gewoon wat luchtige verkiezingsfeitjes zoekt: hier vind je het allemaal overzichtelijk bij elkaar.<\/p>\n<\/div><\/div><hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/><figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><thead><tr><th><strong>Thema<\/strong><\/th><th>Geert Wilders <br \/>PVV<br \/><strong> <\/strong><\/th><th>Frans Timmermans <br \/>GL-PvdA <br \/><strong> <\/strong><\/th><th>Dilan Ye&#351;ilg&ouml;z<br \/>VVD  <\/th><th>Henri Bontenbal <br \/>CDA <\/th><th>Rob Jetten<br \/>D66<\/th><th>Joost Eerdmans<br \/>JA21  <\/th><\/tr><\/thead><tbody><tr><td><strong>Woningtekort<\/strong><\/td><td>Woningen voor Nederlanders, azc&rsquo;s sluiten, minder duurzaamheidseisen<\/td><td>Betaalbaar bouwen, corporaties sterker, mix sociale\/middenhuur<\/td><td>Snellere bouwprocedures, meer nationale regie<\/td><td>Actief grondbeleid, woningzoekende op 1<\/td><td>Doorstroming stimuleren, extra woningen bouwen<\/td><td>Eigenwoningbezit stimuleren, snel betaalbaar bouwen<\/td><\/tr><tr><td><strong>Immigratie &amp; asiel<\/strong><\/td><td>Totale asielstop, spreidingswet schrappen<\/td><td>Humaan maar streng, minder arbeidsmigratie<\/td><td>Streng beleid, rem bij hoge instroom<\/td><td>Terugkeer afdwingen, beheersbare instroom<\/td><td>Europees en menselijk beleid<\/td><td>&ldquo;Deens model&rdquo;: opvang buiten EU, EVRM moderniseren<\/td><\/tr><tr><td><strong>Zorg<\/strong><\/td><td>Eigen risico afschaffen, tandarts terug in basispakket<\/td><td>Premie omlaag, publieke zorg versterken<\/td><td>Kosten beheersen, geen afschaffing eigen risico<\/td><td>Solide basiszorg, huisarts versterken<\/td><td>Preventie en mentale gezondheid centraal<\/td><td>Minder regels, meer zorgpersoneel<\/td><\/tr><tr><td><strong>Hypotheekrente-aftrek<\/strong><\/td><td>Behouden<\/td><td>Geleidelijke afbouw<\/td><td>Behouden<\/td><td>Afschaffen of beperken<\/td><td>Beperken<\/td><td>Behouden, woningbezit stimuleren<\/td><\/tr><tr><td><strong>Defensie<\/strong><\/td><td>Nationale focus, NAVO versterken<\/td><td>Tot 3,5 % bbp, EU-samenwerking<\/td><td>2 %-norm vasthouden<\/td><td>Dienstplicht-elementen terug<\/td><td>Europese defensiesamenwerking<\/td><td>Krijgsmacht uitbreiden, pro-NAVO<\/td><\/tr><tr><td><strong>Klimaat &amp; energie<\/strong><\/td><td>Stop klimaatwet, btw energie omlaag, meer kernenergie<\/td><td>Vervuiler betaalt, groene energie versnellen<\/td><td>Mix kern-, wind- en geothermie<\/td><td>Realistisch beleid met CCS en kernenergie<\/td><td>&minus;60 % CO&#8322; in 2030, klimaatneutraal 2040<\/td><td>Minder windparken, meer kernenergie<\/td><\/tr><tr><td><strong>Veiligheid<\/strong><\/td><td>Zwaarder straffen, meer politie<\/td><td>Aanpak ondermijning, wijkveiligheid<\/td><td>Meer politie &amp; OM-capaciteit<\/td><td>Waarden en respect herstellen<\/td><td>Rechtsstaat en techaanpak combineren<\/td><td>Streng straffen, meer cellen<\/td><\/tr><tr><td><strong>Onderwijs<\/strong><\/td><td>Minder bureaucratie, docent centraal<\/td><td>Gelijke kansen, beter salaris leraren<\/td><td>Basisvaardigheden versterken<\/td><td>Technisch onderwijs stimuleren<\/td><td>Lerarentekort aanpakken<\/td><td>Praktijkonderwijs waarderen<\/td><\/tr><tr><td><strong>Europa<\/strong><\/td><td>Minder EU-macht en afdrachten<\/td><td>Pro-EU, gezamenlijke strategie<\/td><td>EU hervormen, pragmatisch samenwerken<\/td><td>Constructieve rol, NL-belangen<\/td><td>Sterk pro-EU, klimaatleiderschap<\/td><td>Slankere EU, nationale soevereiniteit<\/td><\/tr><tr><td><strong>CO&#8322;-beleid<\/strong><\/td><td>Klimaatwet schrappen, geen CO&#8322;-heffing<\/td><td>Stevige CO&#8322;-prijs voor vervuiler<\/td><td>Prijsprikkels, maar betaalbaar houden<\/td><td>Sectorafspraken met plafonds<\/td><td>Strenge CO&#8322;-doelen 2030&ndash;2040<\/td><td>Kritisch op CO&#8322;-heffingen, meer kernenergie<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure><p><em>Lees verder onder de video &gt;&gt;<\/em><\/p><iframe loading=\"lazy\" width=\"500\" height=\"283\" src=\"https:\/\/embed.kijk.nl?width=500&amp;height=283&amp;video=MSlzAdToOfGeGE&amp;autoplay=1&amp;mute=1&amp;token=kompas-sp-web\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\" scrolling=\"no\" class=\"sbsEmbed\" allow=\"encrypted-media; autoplay; fullscreen; picture-in-picture\" style=\"max-width: 100%\"><\/iframe><p><em>Disclaimer: Deze rubriek is puur informatief en onafhankelijk. We kiezen geen kant, maar helpen je wegwijs worden in het verkiezingsnieuws. Voor de offici&euml;le standpunten verwijzen we altijd naar de partijen zelf.<\/em><\/p><h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-blijf-op-de-hoogte-van-al-het-politieke-nieuws\">Blijf op de hoogte van al het politieke nieuws:<\/h4><ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Alles over de <a href=\"https:\/\/www.startpagina.nl\/#q=verkiezingen\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">verkiezingen <\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/tag\/verkiezingen\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Stemadvies, peilingen en mee<\/a><\/li>\n<\/ul><h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-bronnen\">Bronnen:<\/h4><p>Partijprogramma&rsquo;s<\/p><p><em>Eerder schreven wij &gt;&gt;<\/em><\/p><div style=\"height:8px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div><hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-wat-willen-de-politieke-partijen-met-de-aow\">Wat willen de politieke partijen met de AOW?<\/h2><figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.startpagina.nl\/opt\/2025\/10\/Ontwerp-zonder-titel-2025-10-21T104303.188-1024x430.png\" alt=\"Huidige afbeelding: AOW plannen\"\/><\/figure><p>21 oktober 2025 &ndash; Wat zeggen de partijen in hun huidige partijprogramma&rsquo;s en recente berichten over de AOW-regeling. Welke mogelijke veranderingen stellen ze voor? We lopen de belangrijkste partijen langs: hun visie op de AOW-leeftijd, hoogte, koppeling met minimumloon, flexibiliteit en fiscale behandeling.<\/p><span><\/span><p><em>door Ad Killian<\/em><\/p><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-de-aow-onder-druk\">De AOW onder druk?<\/h2><p>Volgens econoom Han de Jong en andere experts komt de <a href=\"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/aow-onder-druk\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">AOW financieel steeds meer klem<\/a> te zitten. Door de vergrijzing zijn er steeds meer ouderen die AOW ontvangen en minder jonge mensen op de arbeidsmarkt die meebetalen. Omdat de schatkist niet oneindig diep is, zal de nieuwe regering misschien knopen moeten doorhakken over de toekomst van de AOW. De vraag is: welke partijen willen de AOW aanpassen en wie willen zoveel mogelijk houden zoals het nu is?<\/p><span><\/span><p><em>Lees verder onder de video &gt;&gt;<\/em><\/p><iframe loading=\"lazy\" width=\"500\" height=\"283\" src=\"https:\/\/embed.kijk.nl?width=500&amp;height=283&amp;video=IJDQYowaiqzhai&amp;autoplay=1&amp;mute=1&amp;token=kompas-sp-web\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\" scrolling=\"no\" class=\"sbsEmbed\" allow=\"encrypted-media; autoplay; fullscreen; picture-in-picture\" style=\"max-width: 100%\"><\/iframe><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-vvd\">VVD<\/h2><p>De VVD kiest voor meer flexibiliteit rond de AOW en spreekt van keuzevrijheid. Zo wil de partij dat wie langer doorwerkt, later AOW krijgt maar wel een hoger maandbedrag. In het programma stelt de partij dat ze de koppeling tussen het minimumloon en sociale uitkeringen wil ontkoppelen, met uitzondering van de AOW en de arbeidsongeschiktheidsregeling. Daarnaast blijkt uit een CPB-doorrekening dat de VVD voorstelt de AOW-uitkering te verhogen met circa 0,7 % als onderdeel van hun voorstel voor 2025-2028. Kortom: de VVD verandert weinig aan de kern van de AOW, maar legt de nadruk op flexibiliteit en eigen keuze.<\/p><span><\/span><div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div><blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>JA21: Pensioenen moeten welvaartsvast zonder risicovolle of activistische beleggingen zijn.<\/p>\n<\/blockquote><div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-groenlinks-pvda\">GroenLinks&ndash;PvdA<\/h2><p>De combinatie GroenLinks-PvdA maakt van de AOW een belangrijk onderdeel van bestaanszekerheid voor ouderen. In hun programma staat dat de AOW gekoppeld blijft aan het minimumloon: wanneer dat stijgt, stijgt de AOW automatisch. Verder wil deze partij dat mensen met een laag of geen aanvullend pensioen extra steun krijgen, en stelt zij dat werkgevers verplicht zijn pensioen op te bouwen voor werknemers en zelfstandigen. Er is dus voorafgaand geen grote wijziging aangekondigd in de koppeling of de leeftijd; de verandering zit vooral in versterking van de koppeling minimumloon-AOW en in extra bescherming voor kwetsbare ouderen.<\/p><span><\/span><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-sp\">SP<\/h2><p>De SP pleit voor substanti&euml;le veranderingen in de AOW-regeling. Het partijprogramma wil de AOW-leeftijd weer terugbrengen naar 65 jaar. Daarnaast wil de SP dat wie een zwaar beroep heeft, na 40 jaar werken eerder met pensioen kan. Hun visie is duidelijk: de verhoging van de AOW-leeftijd is onwenselijk volgens hen, en de huidige overgang naar het nieuwe pensioenstelsel is eveneens bekritiseerd. Kortom: bij de SP staan grotere hervormingen op de rol.<\/p><span><\/span><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-pvv\">PVV<\/h2><p>De PVV wil de AOW-leeftijd opnieuw op 65 jaar vastzetten. Verder ziet de partij af van de koppeling van de AOW-leeftijd aan de levensverwachting en wil zij de huidige pensioenwetgeving terugdraaien. Hier is dus sprake van een stevig wijzigingsvoorstel in de AOW-reglementering: leeftijd omlaag, koppeling loslaten, stelsel herzien.<\/p><span><\/span><p><em>Lees verder onder de berichten &gt;&gt;<\/em><\/p><div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<blockquote class=\"twitter-tweet\"><p lang=\"nl\" dir=\"ltr\">mijn bloed gaat koken als verder in de AOW word gesneden als de medische zoorg duurder word en belastinggeld voor garantie staatsschuld Itali&euml; en Frankrijk word gebruikt ,en het eewige gezwets ? ja Jetten maakt avonds het licht op straat uit dat hij de onveiligheid niet ziet , ?<\/p>&mdash; peter t hart (@omaenopaleidsch) <a href=\"https:\/\/twitter.com\/omaenopaleidsch\/status\/1980187302283620791?ref_src=twsrc%5Etfw\">October 20, 2025<\/a><\/blockquote> <script async src=\"https:\/\/platform.twitter.com\/widgets.js\" charset=\"utf-8\"><\/script>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<blockquote class=\"twitter-tweet\"><p lang=\"nl\" dir=\"ltr\">De komende vijftien jaar neemt het aantal AOW&rsquo;ers met een kleine miljoen toe. Wat willen de partijen eraan doen? Moet het basispensioen worden versoberd? <a href=\"https:\/\/t.co\/GWpdl8te2c\">https:\/\/t.co\/GWpdl8te2c<\/a> <a href=\"https:\/\/t.co\/zC2hwX2Mp5\">pic.twitter.com\/zC2hwX2Mp5<\/a><\/p>&mdash; EW (@ewmagazinenl) <a href=\"https:\/\/twitter.com\/ewmagazinenl\/status\/1980156363922624712?ref_src=twsrc%5Etfw\">October 20, 2025<\/a><\/blockquote> <script async src=\"https:\/\/platform.twitter.com\/widgets.js\" charset=\"utf-8\"><\/script>\n<\/div>\n<\/div><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-d66\">D66<\/h2><p>Bij D66 is het beeld genuanceerder. De partij stelt dat de AOW-uitkering zelf moet stijgen, maar wil de koppeling met het minimumloon deels loslaten zodat de stijging &lsquo;netto minder snel&rsquo; verloopt. Ook pleit D66 voor keuzevrijheid: de AOW kan (op vrijwillige basis) tot drie jaar later ingaan zodat men een wat hogere maanduitkering krijgt. Samenvattend: D66 wil verandering, maar vooral in de flexibiliteit en de koppeling, niet per se in de directe verlaging van de leeftijd.<\/p><span><\/span><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-50plus\">50PLUS<\/h2><p>De 50PLUS, ouderenpartij, draait expliciet om de AOW en het pensioen. Volgens hun partijprogramma blijft de AOW de hoeksteen van de welvaartsstaat en mag de hoogte, de koppeling aan het minimumloon en de fiscale behandeling niet worden aangetast. Daarnaast wil 50PLUS een dertiende maand voor AOW&rsquo;ers, een algemene verhoging van 6-7 % en compensatie voor jaren waarin de indexatie onvoldoende was. Kortom: 50PLUS wil geen verandering van de AOW-leeftijd per se, maar wel verbetering van de uitkering en behoud van de huidige koppelingen en voorwaarden.<\/p><span><\/span><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-christenunie\">ChristenUnie<\/h2><p>De ChristenUnie pleit ervoor dat de AOW en het aanvullend pensioen samen ouderen beschermen tegen armoede. Hun standpunt bevat onder meer dat de AOW-uitkering moet worden verhoogd voor ouderen met alleen AOW of een laag aanvullend pensioen, en dat de fiscale behandeling van de AOW mee moet gaan met de inkomenspositie. Er is minder nadruk op grote stelselwijzigingen, de focus ligt vooral op verbetering en versterking.<\/p><span><\/span><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-cda\">CDA<\/h2><p>De CDA kiest voor behoud en stabiliteit ten aanzien van de AOW-regeling. In de verkiezingsprogramma&rsquo;s en recente berichten geeft het CDA aan dat de AOW-regeling &lsquo;ongemoeid&rsquo; moet blijven en dat de AOW-leeftijd gelijk blijft op 67 jaar. Daarnaast geeft het programma aan dat er geen experimenten worden beoogd met de AOW-leeftijd of de koppeling met het minimumloon. Kortom: voor CDA staat de AOW-regeling op de prioriteitenlijst, maar vooral om te behouden zoals hij is, niet om ingrijpend te wijzigen.<\/p><span><\/span><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-bbb\">BBB<\/h2><p>De BoerBurgerBeweging (BBB) geeft in haar recent programma aan dat pensioenen en AOW weer zekerheid moeten bieden: &ldquo;Geen papieren rekenmodellen, maar een eerlijk systeem dat de koopkracht beschermt.&rdquo; <\/p><p>Specifiek over de AOW-leeftijd meldt BBB dat zij niet voor het verlagen daarvan zijn, maar wel &lsquo;kritisch willen meedenken&rsquo; over de AOW-leeftijd voor mensen met zware beroepen of na 40 jaar werk. Ook signaleert BBB in een nieuwsbericht dat zij tegen een extra verhoging van de AOW-uitkering is vanwege kosten (&lsquo;Extra verhoging minimumloon en AOW gaat niet door; BBB hikt tegen kosten van 1,5 mrd euro&rsquo;).  Kortom: BBB staat voor behoud van de kern van de AOW-regeling, maar wil wel aandacht voor bepaalde groepen met zwaardere arbeid en kritisch blijven op extra uitgaven.<\/p><span><\/span><ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Lees ook: <a href=\"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/hoe-is-het-nu-met-hans-de-booij\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Hans de Booij: &rsquo;AOW alleen is niet genoeg, ik zing nog even door&rsquo;<\/a><\/li>\n<\/ul><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-volt\">Volt<\/h2><p>De pro-Europese partij Volt Nederland heeft in het programma aangegeven dat de gekoppelde minimum- en AOW-uitkeringen niet meer mee hoeven te stijgen naar aanleiding van verhoging van het minimumloon, &lsquo;aangezien deze al zo hoog geworden zijn dat ze het sociaal minimum garanderen&rsquo;. <\/p><p>Over een expliciet AOW-leeftijdsvoorstel of koppeling met levensverwachting is weinig concreets gevonden in het openbare programma. Het accent ligt bij Volt dus meer op het sociaal minimum en minder specifiek op de AOW-leeftijd of koppeling. Daarmee kiest Volt voor een vernieuwingsgerichte benadering: behoud van basiszekerheid, minder koppelingen die automatisch stijgen, en economisch realisme.<\/p><span><\/span><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-ja21\">JA21<\/h2><p>De JA21 benadrukt in haar standpunten dat pensioenen &lsquo;een welvaartsvast pensioen, zonder risicovolle of activistische beleggingen&rsquo; moeten zijn. <\/p><p>Over de AOW-leeftijd of de koppeling met minimumloon staat in de openbare tekst weinig specifiek. Wel noemt JA21 expliciet dat de waardigheid van ouderen en zwakkeren fundamenteel is. JA21Kortom: JA21 legt de nadruk op betrouwbaarheid van het stelsel en bescherming van ouderen, maar doet geen concrete wijzigingsvoorstellen omtrent AOW-leeftijd of koppeling.<\/p><span><\/span><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-de-belangrijkste-verschillen\">De belangrijkste verschillen<\/h2><ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Leeftijd: SP en PVV willen terug naar 65 jaar; BBB is niet voor verlaging van de leeftijd; CDA behoudt op 67 jaar; VVD en D66 richten zich op flexibiliteit.<\/li>\n\n\n\n<li>Koppeling met minimumloon: GroenLinks-PvdA wil deze koppeling behouden; D66 en Volt willen &lsquo;m deels loslaten of minder automatische stijging; CDA en BBB willen geen grote koppelingsexperimenten.<\/li>\n\n\n\n<li>Hoogte van de AOW: 50PLUS, GroenLinks-PvdA en ChristenUnie willen verbetering; Volt is voorzichtig met automatische koppeling bij stijging minimumloon; BBB is kritisch op extra verhogingen; JA21 legt nadruk op waardigheid maar weinig specifieke hoogteverandering.<\/li>\n\n\n\n<li>Flexibiliteit: VVD en D66 willen keuzevrijheid in ingangsdatum of doorwerken; BBB wil aandacht voor zware beroepen; JA21 minder concrete wijzigingen; CDA wil stabiliteit.<\/li>\n\n\n\n<li>Financi&euml;le duurzaamheid: Partijen zoals D66, VVD, Volt wijzen op kosten en duurzaamheid; partijen zoals SP, PVV willen juist versoepeling; BBB en CDA kiezen voor behoud en behoedzaamheid.<\/li>\n<\/ul><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-hoe-duurzaam-is-het-aow-stelsel-nbsp\">Hoe duurzaam is het AOW stelsel <\/h2><p>Voor potenti&euml;le kiezers die specifiek letten op AOW-beleid is vooral de leeftijdstelling, de koppeling met het minimumloon en de uitkeringshoogte het onderscheidende criterium. Bedenk: wil de partij de AOW-leeftijd verlagen, behouden of flexibiliseren? En wil zij de koppeling met het minimumloon behouden of loslaten? Daarmee verandert de mate waarin de AOW koopkracht biedt en hoe duurzaam het stelsel is.<\/p><span><\/span><p><em>Disclaimer: Deze rubriek is puur informatief en onafhankelijk. We kiezen geen kant, maar helpen je wegwijs worden in het verkiezingsnieuws. Voor de offici&euml;le standpunten verwijzen we altijd naar de partijen zelf.<\/em><\/p><h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-blijf-op-de-hoogte-van-al-het-politieke-nieuws-0\">Blijf op de hoogte van al het politieke nieuws:<\/h4><ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Alles over de <a href=\"https:\/\/www.startpagina.nl\/#q=verkiezingen\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">verkiezingen <\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/tag\/verkiezingen\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Stemadvies, peilingen en meer<\/a><\/li>\n<\/ul><h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-bronnen-0\">Bronnen:<\/h4><p>Partijprogramma&rsquo;s, De Volkskant<br \/><\/p><div style=\"height:8px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div><hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-basispakket-zorg-onder-druk-politieke-partijen-willen-vergoedingen-bevriezen\">Basispakket zorg onder druk, politieke partijen willen vergoedingen bevriezen<\/h2><figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.startpagina.nl\/opt\/2025\/10\/Ontwerp-zonder-titel-14-1024x430.png\" alt=\"Huidige afbeelding: basispakket zorg\"\/><\/figure><p>16 oktober 2025 &ndash; Veel politieke partijen stellen voor om het basispakket zorg structureel te bevriezen, waardoor nieuwe behandelingen niet langer worden vergoed. Waarom wordt juist nu gediscussieerd over bezuinigingen op de zorg, wat de achterliggende motieven zijn &eacute;n hoe denken de verschillende partijen over het basispakket?<\/p><span><\/span><p><em>door Ad Killian<\/em><\/p><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-oplopende-zorgkosten-en-politieke-druk\">Oplopende zorgkosten en politieke druk<\/h2><p>Nederland kampt al jaren met stijgende zorguitgaven. Daar zijn als oorzaken voor aan te wijzen:<\/p><ul class=\"wp-block-list\">\n<li>De vergrijzing<\/li>\n\n\n\n<li>Technologische doorbraken in de geneeskunde<\/li>\n\n\n\n<li>Toenemende vraag naar gespecialiseerde zorg<\/li>\n<\/ul><p>Volgens analyses dreigen de collectieve zorguitgaven binnen 4 jaar te groeien van circa 120 miljard naar zo&rsquo;n 136 miljard euro. Tegelijkertijd moet Nederland voldoen aan de NAVO-norm voor defensie-uitgaven, wat extra  financi&euml;le druk legt op de begroting. Om ruimte te maken, kijken partijen nu kritisch naar de zorg, en dan vooral naar het verzekerde basispakket zorg. <\/p><span><\/span><div style=\"height:23px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div><blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>Alleen als je heel veel geld hebt, kun je een nieuwe oncologische behandeling zelf betalen.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:23px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n<\/blockquote><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-geen-nieuwe-behandelingen-en-medicijnen\">Geen nieuwe behandelingen en medicijnen<\/h2><p>Het bevriezen van het basispakket betekent in de praktijk dat er geen nieuwe behandelingen of medicijnen automatisch zullen worden toegevoegd. Alleen wat nu al in het pakket zit, blijft vergoed. Wie een nieuwe therapie nodig heeft, zal die mogelijk zelf moeten betalen. Critici waarschuwen dat dit leidt tot een &rsquo;tweedeling in de zorg&rsquo;: wie wel kan betalen, krijgt toegang; wie niet, valt buiten de boot.<\/p><span><\/span><p>Economen waarschuwen dat het idee van een bevroren pakket praktisch lastig uitvoerbaar is. &ldquo;Het wordt een puinhoop&rdquo;, zegt econoom Esther van Rijswijk in een radioprogramma over de verkiezingsplannen. Toch zien we meerdere partijen dit voorstel opnemen in hun conceptplannen. Waar komt deze druk vandaan?<\/p><p><em>Lees verder onder het bericht &gt;&gt;<\/em><\/p><blockquote class=\"twitter-tweet\"><p lang=\"nl\" dir=\"ltr\">Lang zagen we volksgezondheid als een publieke voorziening: van en v&oacute;&oacute;r ons allemaal.&#129309;<br \/><br \/>Maar de plannen van VVD en D66 maken nieuwe kankerbehandelingen en verbeterde medicijnen ontoegankelijk voor mensen die het niet kunnen betalen.<br \/><br \/>Onbegrijpelijk! <a href=\"https:\/\/t.co\/FpPKHOwyoX\">https:\/\/t.co\/FpPKHOwyoX<\/a><\/p>&mdash; Lisa Westerveld &#128997; (@Lisawesterveld) <a href=\"https:\/\/twitter.com\/Lisawesterveld\/status\/1978450712649466331?ref_src=twsrc%5Etfw\">October 15, 2025<\/a><\/blockquote><script async src=\"https:\/\/platform.twitter.com\/widgets.js\" charset=\"utf-8\"><\/script><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-waarom-nu-bezuinigen-op-het-basispakket\">Waarom nu bezuinigen op het basispakket?<\/h2><h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-1-begrotingsruimte-en-prioriteiten\">1. Begrotingsruimte en prioriteiten<\/h4><p>Een directe oorzaak is simpel: de staat moet keuzes maken. De extra NAVO-uitgaven moeten ergens vandaan komen. Door de zorg uitgaven te &lsquo;bevriezen&rsquo; hoopt men op miljardenbesparingen. Het CPB schat dat het bevriezen van het basispakket structureel tot zo&rsquo;n 7,7 miljard euro kan besparen. <\/p><p>Partijen stellen dat de groei van zorgkosten anders onhoudbaar wordt. CDA-politicus Pieter Grinwis (CU) omschrijft het als een keuze die gemaakt moet worden in &rsquo;tijden van schaarste&rsquo;: zonder ingrijpen dreigen de uitgaven uit de hand te lopen. <\/p><h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-2-efficientie-verspilling-en-prioritering\">2. Effici&euml;ntie, verspilling en prioritering<\/h4><p>Onderlinge narratieven stellen dat er in de zorg &lsquo;luchtruimtes&rsquo; zitten: ineffici&euml;ntie, overlap, onnodige zorg en dubbel gebruik van middelen. De Pati&euml;ntenfederatie stelt dat je eerst die verspilling moet aanpakken voordat je aan de kern van de vergoedingen komt. (Citaat: &ldquo;Pak dat eerst aan.&rdquo;)<\/p><p>Sommige economen bepleiten dat in plaats van een bevriezing, beter gekeken kan worden naar het schrappen van behandelingen met weinig gezondheidswinst, een genuanceerder selectieproces. <\/p><p>Het Zorginstituut bevestigt dat het al streng toetst op effectiviteit: alleen zorg die &lsquo;voldoende bewezen effectief&rsquo; is, wordt in het basispakket opgenomen. Maar partijen die een bevriezing willen doorvoeren, gaan verder dan wat het Zorginstituut nu doet: ze willen structureel blokkeren dat nieuwe, kostbare innovaties in het pakket komen.<\/p><span><\/span><h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-3-politieke-profilering-en-klimaat-van-bezuiniging\">3. Politieke profilering en klimaat van bezuiniging<\/h4><p>Sommige partijen willen zich profileren als financieel verantwoordelijk, zelfs rigoureus. Door harde idee&euml;n te lanceren, zoals een slot op het basispakket, cre&euml;ren ze een scepsis over wat &lsquo;onbeperkte zorg&rsquo; kost. Bovendien fungeert het als politieke pressiemiddel: door het voorstel te lanceren, dwingen partijen het debat te verschuiven naar wie mag beslissen wat &lsquo;essenti&euml;le zorg&rsquo; is.<\/p><p>Bij de VVD zien we dit proces: in hun conceptverkiezingsprogramma spreekt de partij van een &lsquo;kleiner basispakket zorg&rsquo; en meer effici&euml;ntie in het zorgsysteem. De liberalen benadrukken dat keuzes gemaakt moeten worden tussen zorg, veiligheid, economie. <\/p><ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Lees ook: <a href=\"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/ouderenzorg-dreigt-onbetaalbaar-te-worden\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Betaalbare zorg voor ouderen met vast inkomen nu belangrijker dan ooit<\/a>.<\/li>\n<\/ul><p><em>Lees verder onder de video &gt;&gt;<\/em><\/p><iframe loading=\"lazy\" width=\"500\" height=\"283\" src=\"https:\/\/embed.kijk.nl?width=500&amp;height=283&amp;video=cErIpsdNGZYwfD&amp;autoplay=1&amp;mute=1&amp;token=kompas-sp-web\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\" scrolling=\"no\" class=\"sbsEmbed\" allow=\"encrypted-media; autoplay; fullscreen; picture-in-picture\" style=\"max-width: 100%\"><\/iframe><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-standpunten-partijen\">Standpunten partijen<\/h2><p>Hieronder een overzicht van hoe enkele partijen in hun programma&rsquo;s omgaan met het basispakket en de toekomstige vergoedingen:<\/p><h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-vvd-0\"><strong>VVD<\/strong><\/h4><p>De VVD wil een &lsquo;kleiner basispakket&rsquo; en wil schrappen in de vergoedingen, om ruimte te maken voor andere prioriteiten. Exact welke behandelingen geschrapt worden, staat nog niet uitgewerkt. Ook wil de VVD dat alleen de AOW en arbeidsongeschiktheidsuitkeringen meebewegen met lonen; andere uitkeringen volgen slechts de inflatie, wat laat zien dat de partij streng wil zijn met uitgavengroei. <\/p><span><\/span><h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-d66-0\">D66<\/h4><p>D66 sluit zich in brede zin aan bij het denken over bevriezing van het basispakket. Dat wil zeggen, er komen geen automatische nieuwe vergoedingen meer bij. Toch is D66 ook een partij met traditioneel progressieve inslag. In de praktijk zou D66 kunnen pleiten voor meer ruimte in uitzonderlijke gevallen, of periodieke herbeoordeling van het pakket. In de analyses wordt D66 vaak genoemd onder de partijen die willen bevriezen.<\/p><h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-ja21-sgp-christenunie-volt\">JA21, SGP, ChristenUnie, Volt<\/h4><p>Samen met VVD en D66 willen deze partijen dat geen enkele nieuwe behandeling meer automatisch opgenomen wordt in het pakket (dus bevriezing). De ChristenUnie steunt dit vooral met het argument dat er in de rijksbegroting keuzes gemaakt moeten worden door de zorg in het gareel te brengen&rdquo;. <\/p><h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-cda-0\">CDA<\/h4><p>Het CDA kiest een meer gematigde koers: in plaats van een volledig bevroren pakket accepteert het CDA beperkte instroom van nieuwe behandelingen. Met andere woorden: het basispakket kan deels open blijven, maar onder strikte selectie. <\/p><h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-groenlinks-pvda-0\">GroenLinks-PvdA<\/h4><p>Deze partij is vrijwel de enige grote partij die uitbreiding van de zorg wil, niet bezuiniging. GroenLinks-PvdA wil juist meer uitgeven aan de zorg in plaats van nieuwe vergoedingen te blokkeren. Ze zien zorg als een publieke prioriteit, niet als bezuinigingspost. Deze koers leidt volgens CPB&#8208;doorrekeningen tot hogere collectieve uitgaven. <\/p><ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Lees ook: <a href=\"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/mondzorg-in-basispakket-zorgverzekering\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Meeste politieke partijen pleiten voor mondzorg in het basispakket: bekijk hun plannen<\/a>.<\/li>\n<\/ul><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-ongelijkheid-in-toegang-tot-zorg\">Ongelijkheid in toegang tot zorg<\/h2><p>Een bevroren basispakket draagt het risico dat alleen vermogende pati&euml;nten, die zelf kunnen betalen, toegang krijgen tot innovatieve behandelingen. De Pati&euml;ntenfederatie waarschuwt: &ldquo;Alleen als je heel veel geld hebt, kun je een nieuwe oncologische behandeling zelf betalen.&rdquo; Dit knaagt aan de solidariteit van het Nederlandse systeem. Zorg zou niet moeten afhangen van inkomen, maar van medische noodzaak.<\/p><span><\/span><p>Wie beslist welke nieuwe behandelingen naar binnen mogen? Politieke keuzes worden daarmee medisch beleid. Volgens economen is het praktisch onmogelijk om een stabiel, consistent pakket te handhaven zonder onophoudelijke discussies. Als nieuwe medicijnen en therapie&euml;n niet vergoed worden, kan dat de prikkel ondermijnen voor onderzoek en ontwikkeling. Medische innovatie vraagt vaak een gegarandeerde afzetmarkt , wat onder een bevroren pakket wegvalt.<\/p><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-alternatieven-tot-bevriezing\">Alternatieven tot bevriezing<\/h2><p>Sommige beleidsvoorstellen zijn minder radicaal dan een slot:<\/p><ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Het schrappen van behandelingen met weinig effect of lage gezondheidswinst (zogeheten low-value care).<\/li>\n\n\n\n<li>Verbeterde kostenbewaking, transparantie en reductie van ineffici&euml;ntie.<\/li>\n\n\n\n<li>Meer nadruk op preventie en zorg op maat, om dure interventies te vermijden.<\/li>\n<\/ul><p>Het Zorginstituut pleit zelf voor &lsquo;steeds beter afgestelde systemen&rsquo; om zorg te vergoeden die werkt en onwerkzame zorg uit het pakket te halen. <\/p><p><em>Lees verder onder het bericht &gt;&gt;<\/em><\/p><blockquote class=\"twitter-tweet\"><p lang=\"nl\" dir=\"ltr\">VVD, D66 en JA21 zetten een slot op het basispakket. Nieuwe kankerbehandelingen of verbeterde medicijnen worden dan niet meer vergoed. Een kille bezuiniging, die mensen hard zal raken. Wij investeren w&eacute;l in de zorg. Wij zijn het enige sociale alternatief. <a href=\"https:\/\/t.co\/Yz32HkIBq5\">pic.twitter.com\/Yz32HkIBq5<\/a><\/p>&mdash; Frans Timmermans (@F__Timmermans) <a href=\"https:\/\/twitter.com\/F__Timmermans\/status\/1978453118296662449?ref_src=twsrc%5Etfw\">October 15, 2025<\/a><\/blockquote><script async src=\"https:\/\/platform.twitter.com\/widgets.js\" charset=\"utf-8\"><\/script><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-wie-bepaalt-wat-essentiele-zorg-is\">Wie bepaalt wat essenti&euml;le zorg is<\/h2><p>Partijen als VVD, D66, JA21, SGP, ChristenUnie en Volt steunen een strikte bevriezing, het CDA zoekt een middenweg. GroenLinks-PvdA neemt als een van de weinige partijen afstand van hetidee en kiest voor uitbreiding van de zorg. De maatschappelijke discussie richt zich nu op de ethische gevolgen: wie bepaalt wat &ldquo;essenti&euml;le zorg&rdquo; is, en wat gebeurt met kwetsbaren?<\/p><span><\/span><p><em>Disclaimer: Deze rubriek is puur informatief en onafhankelijk. We kiezen geen kant, maar helpen je wegwijs worden in het verkiezingsnieuws. Voor de offici&euml;le standpunten verwijzen we altijd naar de partijen zelf.<\/em><\/p><h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-blijf-op-de-hoogte-van-al-het-politieke-nieuws-1\">Blijf op de hoogte van al het politieke nieuws:<\/h4><ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Alles over de <a href=\"https:\/\/www.startpagina.nl\/#q=verkiezingen\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">verkiezingen <\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/tag\/verkiezingen\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Stemadvies, peilingen en meer<\/a><\/li>\n<\/ul><h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-bronnen-1\">Bronnen:<\/h4><p>Partijprogramma&rsquo;s, Zorginstituur Nederland, NOS, CPB,<\/p><p><br \/><em>Eerder schreven wij &gt;&gt;<\/em><\/p><hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-henri-bontenbal-wie-is-die-man-achter-de-cda-opmars\">Henri Bontenbal, wie is die man achter de CDA-opmars?<\/h2><figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.startpagina.nl\/opt\/2025\/10\/Ontwerp-zonder-titel-9-1024x430.png\" alt=\"Huidige afbeelding: Henri Bontenbal\"\/><\/figure><p>Henri Bontenbal is de naam die je vandaag de dag overal hoort: van talkshows tot peilingen. Hij komt bovendrijven als h&eacute;t gezicht van de christendemocratische comeback. De vraag is: hoe bekend is hij onder Nederlandse kiezers en wie is de man achter die opmars?<\/p><p><em>door Ad Killian &gt;&gt;<\/em><\/p><h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-stijging-cda-in-de-peilingen-is-trend\">Stijging CDA in de peilingen is trend<\/h4><p>Eerst wat cijfers. In een recente zetelpeiling van Ipsos I&amp;O- staat het CDA op 24 virtuele zetels. Dat is &lsquo;op gepaste afstand&rsquo; achter de PVV en v&oacute;&oacute;r een blok met D66, VVD en JA21, meldt Ipsos I&amp;O. Opmerkelijker nog, de naamsbekendheid van Henri Bontenbal is gegroeid naar 74%, tegen 68% eerder dit jaar. Bovendien krijgt hij als lijsttrekker een rapportcijfer van 6,5 en is hij voor 2 op de 3 CDA-kiezers (64%) de belangrijkste reden om op de partij te stemmen, aldus Ipsos I&amp;O.<\/p><span><\/span><p>Ook andere barometers wijzen in deze richting. Peilingwijzer, laat zien dat de christendemocraten de afgelopen weken structureel stijgen. Dat duidt op meer dan ruis: het is een trend over meerdere metingen, stelt de Peilingwijzer.<\/p><h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-henri-s-zichtbaarheid-neemt-toe\">Henri&rsquo;s zichtbaarheid neemt toe<\/h4><p>En dan de hamvraag uit de publieke ruimte: kennen mensen hem eigenlijk? Het programma Nieuws van de Dag trok de straat op met de vraag &ldquo;Weet u wie Henri Bontenbal is?&rdquo; Het beeld is gemengd maar kantelt: een deel van de voorbijgangers kent hem &lsquo;van tv en energiebeleid&rsquo;, anderen twijfelen nog: &lsquo;ik heb de naam wel gehoord&rsquo;.<\/p><p>Het nieuwsprogramma concludeert dat zijn zichtbaarheid duidelijk toeneemt terwijl herkenning nog ongelijk verdeeld is over leeftijdsgroepen en regio&rsquo;s.<\/p><p><em>Lees verder onder de video &gt;&gt;<\/em><\/p><iframe loading=\"lazy\" width=\"500\" height=\"283\" src=\"https:\/\/embed.kijk.nl?width=500&amp;height=283&amp;video=HlYvxDfAmnlnjF&amp;autoplay=1&amp;mute=1&amp;token=kompas-sp-web\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\" scrolling=\"no\" class=\"sbsEmbed\" allow=\"encrypted-media; autoplay; fullscreen; picture-in-picture\" style=\"max-width: 100%\"><\/iframe><h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-natuurkundige-met-ervaring-in-de-energiesector\">Natuurkundige met ervaring in de energiesector<\/h4><p>Wie is Henri Bontenbal? Geboren in 1982 in Rotterdam, opgeleid als natuurkundige, jarenlang werkzaam in de energiesector en energietransitie, publicerend en podcaster over energie, v&oacute;&oacute;r hij Kamerlid en vervolgens partijleider werd. In de Tweede Kamer houdt hij zich van meet af aan bezig met klimaat, energie en digitalisering, schrijft de offici&euml;le biografie van de Tweede Kamer. Parlement.com schetst hetzelfde profiel: <a href=\"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/c\/inenomhuis\/duurzaam\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">duurzaamheid<\/a>, energie en milieu vormen zijn rode draad, naast dossiers als Europees beleid en migratie.<\/p><h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-fatsoen-waarden-en-stabiel-bestuur\">Fatsoen, waarden en stabiel bestuur<\/h4><p>Zijn achtergrond verklaart deels zijn huidige momentum. In een jaar waarin betaalbaarheid, energiezekerheid en leveringsrisico&rsquo;s w&eacute;&eacute;r bovenaan de agenda staan, straalt een energie-expert herkenbare competentie uit. Kiezers noemen &lsquo;fatsoen&rsquo;, &lsquo;waarden&rsquo; en &lsquo;stabiel bestuur&rsquo; bovengemiddeld vaak als reden om voor het CDA te kiezen, en de lijsttrekker als doorslaggevende factor komt bij het CDA veel vaker terug dan bij de meeste andere partijen, stelt Ipsos I&amp;O. <\/p><h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-geschikt-bevonden-als-premier\">Geschikt bevonden  als premier<\/h4><p>Bekendheid groeit zelden zonder podium. In juli peilde het RTL Nieuwspanel Bontenbal als meest geschikt als premier onder alle lijsttrekkers (44% acht hem geschikt), v&oacute;&oacute;r Ye&#351;ilg&ouml;z en Timmermans. Ook dat soort signalen werkt als vliegwiel: meer media-aandacht levert hogere herkenning op, die weer uitnodigt tot n&oacute;g meer aandacht, meldt RTL Nieuws. <\/p><h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-is-bontenbal-op-weg-naar-het-torentje\">Is Bontenbal op weg naar het Torentje?<\/h4><p>Betekent dit dat Bontenbal op weg is naar het Torentje? Voorzichtigheid blijft geboden. Zetelpeilingen zijn momentopnames; kiezers bewegen laat in de campagne en coalitievorming is in Nederland een aparte sport. Ipsos I&amp;O benadrukt dat slechts 18% van de kiezers begin oktober &lsquo;zo goed als zeker&rsquo; weet wat ze gaan stemmen. Kortom, er is nog veel speelruimte, aldus Ipsos I&amp;O.<\/p><h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-de-heropleving-van-de-christendemocraten\">De heropleving van de christendemocraten<\/h4><p>Interessant is hoe de straatpeiling van Nieuws van de Dag en de landelijke cijfers elkaar aanvullen. Op straat hoor je: &ldquo;Ik zie &rsquo;m vaker, hij is rustig en duidelijk,&rdquo; naast &ldquo;ik moet me nog inlezen.&rdquo; In de data zie je precies dat: stijgende bekendheid, een bovengemiddelde waardering, en een partij die profiteert van een herkenbaar, relatief gematigd profiel in een gepolariseerd speelveld. <\/p><p>Die combinatie  competentie in energiebeleid, rustige toon, en nadruk op &lsquo;waarden&rsquo;  past bij het klassieke midden en verklaart een deel van de christendemocratische heropleving, schreef Ipsos eerder dit jaar in een trendduiding over &lsquo;de herrijzenis van het CDA&rsquo;.<\/p><h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-het-verschil-tussen-herkenning-en-daadwerkelijke-stemkeuze\">Het verschil tussen herkenning en daadwerkelijke stemkeuze<\/h4><p> Henri Bontenbal is inmiddels voor een ruime meerderheid van de kiezers een bekende naam, zijn waarderingscijfer is een van de hoogste onder de lijsttrekkers, en hij fungeert aantoonbaar als trekker van de CDA-opmars. Tegelijkertijd is de campagne nog in beweging, en blijft het verschil tussen herkenning en daadwerkelijke stemkeuze een factor tot aan 29 oktober. Wie wil weten hoe ver die bekendheid reikt buiten de bubbel van nieuwsvolgers, hoeft alleen maar even te luisteren naar de straat: &ldquo;ja, ik ken hem, die van energie.&rdquo; Nieuws van de Dag ving dat mooi.<\/p><p><em>Disclaimer: Deze rubriek is puur informatief en onafhankelijk. We kiezen geen kant, maar helpen je wegwijs worden in het verkiezingsnieuws. Voor de offici&euml;le standpunten verwijzen we altijd naar de partijen zelf.<\/em><\/p><h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-blijf-op-de-hoogte-van-al-het-politieke-nieuws-2\">Blijf op de hoogte van al het politieke nieuws:<\/h4><ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Alles over de <a href=\"https:\/\/www.startpagina.nl\/#q=verkiezingen\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">verkiezingen <\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/tag\/verkiezingen\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Stemadvies, peilingen en meer<\/a><\/li>\n<\/ul><h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-bronnen-2\">Bronnen:<\/h4><p>Nieuws van de Dag, Ipsos, Parlement.com<\/p><p><em>Eerder schreven wij &gt;&gt;<\/em><\/p><div style=\"height:11px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div><hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-verdeeldheid-over-energiebelasting-welke-politieke-partijen-willen-verlagen-en-welke-niet\">Verdeeldheid over energiebelasting, welke politieke partijen willen verlagen en welke niet?<\/h2><figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.startpagina.nl\/opt\/2025\/10\/Ontwerp-zonder-titel-8-1024x430.png\" alt=\"Huidige afbeelding: Energiebelasting\"\/><\/figure><p>13 oktober 20215 &ndash; De energiebelasting is voor veel Nederlanders een heet hangijzer. De energierekening blijft hoog, en veel huishoudens merken dat de lasten niet evenredig worden verdeeld. In de aanloop naar de verkiezingen is de vraag dan ook urgenter dan ooit: moeten we de energiebelasting verlagen of juist anders vormgeven? Uit de partijprogramma&rsquo;s blijkt dat de meningen daarover sterk uiteenlopen.<\/p><span><\/span><p><em>door Ad Killian <\/em><\/p><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-wie-wil-de-energiebelasting-verlagen\">Wie wil de energiebelasting verlagen?<\/h2><p>Een groot deel van de partijen zet in op verlaging van de energiebelasting of de btw op energie. De insteek daarbij verschilt van directe lastenverlichting tot structurele hervormingen.<\/p><ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>VVD<\/strong>: wil de energiebelasting op stroom fors verlagen, met een lastenverlichting van zo&rsquo;n 750 miljoen euro voor huishoudens. Volgens de partij moet energie betaalbaar blijven, zonder dat verduurzaming stagneert.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>PVV<\/strong>: vindt het oneerlijk dat Nederlanders veel meer belasting betalen dan in buurlanden. Daarom wil de partij het btw-tarief op energie terugbrengen van 21 naar 9 procent.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>JA21<\/strong>: wil zowel de energiebelasting als de btw omlaag brengen. De partij wil dit deels financieren via de inzet op kernenergie en zelfs de heropening van gasvelden in Groningen.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>DENK<\/strong>: wil burgers compenseren met een lagere energiebelasting, eventueel aangevuld met een hogere energietoeslag en een voortzetting van het prijsplafond.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>FvD<\/strong>: wil terug naar het belastingniveau van v&oacute;&oacute;r de kabinetten-Rutte: &euro;0,11 per kWh elektriciteit en &euro;0,17 per m&sup3; gas.<\/li>\n<\/ul><p>Deze partijen richten zich vooral op het verlagen van de directe energielasten. Dat lijkt aantrekkelijk voor de korte termijn, maar economen waarschuwen dat een algehele verlaging ook de stimulans tot energiebesparing kan afzwakken en de overheidsinkomsten vermindert.<\/p><p><em>Lees verder onder het bericht &gt;&gt;<\/em><\/p><blockquote class=\"twitter-tweet\"><p lang=\"nl\" dir=\"ltr\">Meer dan de helft van de energierekening is al belasting, maar door de &lsquo;groene&rsquo; EU-heffingen wordt dat n&oacute;g meer. Energie is een basisbehoefte die we betaalbaar moeten houden, daarom wil JA21 de energiebelasting verlagen.<a href=\"https:\/\/twitter.com\/ANanninga?ref_src=twsrc%5Etfw\">@ANanninga<\/a> bij <a href=\"https:\/\/twitter.com\/Nieuwsvandedag_?ref_src=twsrc%5Etfw\">@Nieuwsvandedag_<\/a> &#128071; <a href=\"https:\/\/t.co\/EXOWpM6UlK\">pic.twitter.com\/EXOWpM6UlK<\/a><\/p>&mdash; JA21 (@JuisteAntwoord) <a href=\"https:\/\/twitter.com\/JuisteAntwoord\/status\/1963300690274529325?ref_src=twsrc%5Etfw\">September 3, 2025<\/a><\/blockquote><script async src=\"https:\/\/platform.twitter.com\/widgets.js\" charset=\"utf-8\"><\/script><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-eerlijkere-verdeling-van-lasten\">Eerlijkere verdeling van lasten<\/h2><p>Andere partijen kiezen juist voor een herverdeling van de energiebelasting. In plaats van een algemene verlaging willen zij grootverbruikers meer laten betalen, zodat huishoudens en kleine ondernemers worden ontzien.<\/p><ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>SP<\/strong>: wil de energiebelasting verhogen voor grootverbruikers, zodat de rekening eerlijker wordt verdeeld.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Partij voor de Dieren<\/strong>: noemt de huidige energiebelasting &ldquo;onrechtvaardig&rdquo;, omdat bedrijven minder betalen per eenheid energie dan burgers. De partij wil dat grootverbruikers voortaan een groter aandeel bijdragen.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>ChristenUnie: <\/strong> wil de belasting verlagen met 500 miljoen euro, maar alleen voor de eerste schijf van kleinverbruikers. Voor de hoogste schijven, waar grootverbruikers onder vallen, gaat de belasting juist iets omhoog.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>GroenLinks&ndash;PvdA<\/strong>: koppelt de hervorming van de energiebelasting aan hun klimaatdoelen. Zij willen vrijstellingen afschaffen, de tarieven voor aardgas verhogen en de belasting op elektriciteit verlagen voor huishoudens.<\/li>\n<\/ul><p>Deze aanpak benadrukt sociale rechtvaardigheid: lagere inkomens worden beschermd, terwijl grote bedrijven meer gaan bijdragen aan de energietransitie.<\/p><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-bescherming-van-kwetsbare-groepen\">Bescherming van kwetsbare groepen<\/h2><p>Sommige partijen pleiten voor een sociaal tarief, waarbij vooral lage inkomens worden beschermd tegen stijgende energieprijzen. NSC (Nieuw Sociaal Contract) wil een eerlijkere verdeling van de kosten van het elektriciteitsnet, waarbij huishoudens worden ontzien. De SGP stelt voor om gezinnen in de lagere belastingschijven te helpen via een sociaal tarief en verlaging van de belasting op de eerste schijf. Ook het CDA wil voorkomen dat de energiebelasting verder stijgt en richt zich op het verduurzamen van woningen als structurele oplossing.<\/p><span><\/span><p>De BBB kiest voor lastenverlichting door overbodige nationale heffingen te schrappen. Volgens de partij verhogen die de <a href=\"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/energiecontracten-vast-variabel-of-dynamisch\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">energierekening<\/a> onnodig. 50PLUS wil op korte termijn ondersteuning bieden als de energiekosten blijven stijgen, maar richt zich vooral op structurele koopkrachtverbetering en verduurzaming.<\/p><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-duurzaamheid-als-leidraad\">Duurzaamheid als leidraad<\/h2><p>Een aantal partijen probeert een balans te vinden tussen verlaging van lasten en behoud van de verduurzamingsprikkel. D66 wil bijvoorbeeld de energiebelasting uitsluitend verlagen op elektriciteit, zodat de prikkel om van gas af te stappen blijft bestaan. Tegelijkertijd moeten grootverbruikers volgens de partij een hoger tarief blijven betalen.<\/p><span><\/span><p>GroenLinks&ndash;PvdA koppelt hun plannen direct aan de klimaatdoelen van 2030. Door vrijstellingen af te schaffen en de tarieven voor grootverbruikers te verhogen, willen ze de energiebelasting inzetten als instrument voor energiebesparing en vergroening. Ook de Partij voor de Dieren benadrukt dat een eerlijke belastingverdeling de ecologische transitie kan versnellen.<\/p><ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Lees ook: <a href=\"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/radiator-verwarming\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Tips voor snel en energiebesparend resultaat <\/a><\/li>\n<\/ul><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-land-met-hoogste-energiebelasting\">Land met hoogste energiebelasting<\/h2><p>De afgelopen weken zijn er tal van analyses verschenen over dit onderwerp. Volgens overstappen.nl energiebelasting een van de meest besproken thema&rsquo;s in de verkiezingsprogramma&rsquo;s van 2025. Bijna elke partij koppelt haar standpunt over de energiebelasting aan grotere thema&rsquo;s zoals klimaat, koopkracht en energiezekerheid. <a href=\"https:\/\/www.startpagina.nl\/#q=independer\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Independer<\/a> merkt op dat vooral de VVD, GroenLinks&ndash;PvdA en D66 concrete doorrekeningen hebben laten uitvoeren om hun plannen financieel te onderbouwen.<\/p><span><\/span><p>Tegelijkertijd wijst EenVandaag erop dat Nederland in Europees perspectief tot de landen behoort met de hoogste energiebelasting. In Duitsland en Belgi&euml; zijn de tarieven aanzienlijk lager, wat partijen zoals PVV en JA21 gebruiken als argument om de belasting te verlagen.<\/p><p><em>Lees verder onder het bericht &gt;&gt;<\/em><\/p><blockquote class=\"twitter-tweet\"><p lang=\"nl\" dir=\"ltr\">Met 140k per jaar heeft Jesse echt zelf geen last van hoge boodschappenprijzen. <br \/><br \/>Hij heeft ze wel veroorzaakt. Belasting over belasting terwijl mensen in de kou zitten, de hypocriet. Hoge energieprijzen werken door in alles. <a href=\"https:\/\/t.co\/OwLMf26u4t\">pic.twitter.com\/OwLMf26u4t<\/a><\/p>&mdash; RealismeNu, Tweets in Dutch and English &#127475;&#127473; (@NuRealisme) <a href=\"https:\/\/twitter.com\/NuRealisme\/status\/1976915893759492548?ref_src=twsrc%5Etfw\">October 11, 2025<\/a><\/blockquote><script async src=\"https:\/\/platform.twitter.com\/widgets.js\" charset=\"utf-8\"><\/script><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-salderingsregeling-voor-zonnepanelen-op-de-schop-of-niet\">Salderingsregeling voor zonnepanelen op de schop of niet<\/h2><p>Daarnaast speelt de discussie over de salderingsregeling voor zonnepanelen een belangrijke rol. Energie-Nederland pleit voor een geleidelijke afbouw, terwijl juridische analyses zoals van Accountancy Vanmorgen aangeven dat veel consumenten nog jarenlang aanspraak kunnen maken op <a href=\"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/massaclaim\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">salderingsrechten<\/a>. Dit maakt snelle beleidswijzigingen politiek en juridisch complex.<\/p><span><\/span><p>De Nederlandse politiek is sterk verdeeld over de toekomst van de energiebelasting. Sommige partijen kiezen voor directe verlagingen, anderen voor een herverdeling of sociaal maatwerk. Wat ze delen, is het besef dat de energierekening niet alleen een financi&euml;le, maar ook een sociale en ecologische kwestie is. In de komende weken zal blijken welke koers de kiezer het meest aanspreekt: lastenverlichting, rechtvaardige herverdeling of duurzaam hervormen.<\/p><p><em>Disclaimer: Deze rubriek is puur informatief en onafhankelijk. We kiezen geen kant, maar helpen je wegwijs worden in het verkiezingsnieuws. Voor de offici&euml;le standpunten verwijzen we altijd naar de partijen zelf.<\/em><\/p><h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-blijf-op-de-hoogte-van-al-het-politieke-nieuws-3\">Blijf op de hoogte van al het politieke nieuws:<\/h4><ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Alles over de <a href=\"https:\/\/www.startpagina.nl\/#q=verkiezingen\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">verkiezingen <\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/tag\/verkiezingen\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Stemadvies, peilingen en meer<\/a><\/li>\n<\/ul><h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-bronnen-nbsp\">Bronnen: <\/h4><p>CPB, EenVandaag<\/p><p><em>Eerder schreven wij &gt;&gt;<\/em><\/p><hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-welke-partij-heeft-het-meeste-oog-voor-ouderen\">Welke partij heeft het meeste oog voor ouderen?<\/h2><figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/img.startpagina.nl\/opt\/2025\/09\/Ontwerp-zonder-titel-17-1024x430.png\" alt=\"Huidige afbeelding: Verkiezingen ouderenzorg\"\/><\/figure><p>9 oktober 2025 &ndash; Tijdens de verkiezingen staat de positie van ouderen verrassend weinig in de schijnwerpers terwijl zij steeds meer invloed krijgen vanwege de vergrijzing. Toch hoef je je als ouder niet ongehoord te voelen. Focus je op partijen met aandacht voor pensioen, zorg, mantelzorg en wonen, thema&rsquo;s die kunnen bepalen wat voor jou als oudere belangrijk is.<\/p><span><\/span><p><em>door Ad Killian &gt;&gt;<\/em><\/p><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-de-impact-van-de-vergrijzing\">De impact van de vergrijzing<\/h2><p>Allereerst: waarom is het voor ouderen cruciaal om te kijken naar partijprogramma&rsquo;s en peilingen? De vergrijzing is allang geen toekomstbeeld meer, maar dagelijkse realiteit, met impact op de gezondheidzorg, de woningmarkt, sociale voorzieningen en de arbeidsmarkt. Toch laten veel partijen in hun programma&rsquo;s te weinig concrete keuzes zien die ouderen direct raken.<\/p><span><\/span><p><em>door Ad Killian <\/em><\/p><p>In de peilingen is de PVV wederom de grootste partij, gevolgd door Groenlinks-PvdA, CDA. VVD, D66 en  JA21. Opmerkelijk is dat 50PLUS weer opduikt in de peiling, met een virtuele zetel. Uit de doelgroeponderzoeken van 50PLUS blijkt dat de partij onder 50-plussers meer potentie heeft dan in algemene peilingen naar voren komt. Voor ouderen loont het dus om partijen niet alleen op landelijke standpunten te beoordelen, maar vooral te kijken naar hun maatregelen op pensioenen, zorg, wonen en welzijn.<\/p><p><em>Lees verder onder het bericht &gt;&gt;<\/em><\/p><blockquote class=\"twitter-tweet\"><p lang=\"nl\" dir=\"ltr\">Het voorspel<br \/>en wat volgen gaat: <br \/>vooral <a href=\"https:\/\/twitter.com\/hashtag\/ouderen?src=hash&amp;ref_src=twsrc%5Etfw\">#ouderen<\/a> met afgelost <a href=\"https:\/\/twitter.com\/hashtag\/huis?src=hash&amp;ref_src=twsrc%5Etfw\">#huis<\/a> worden nieuwe pinautomaat <a href=\"https:\/\/twitter.com\/hashtag\/verkiezingen?src=hash&amp;ref_src=twsrc%5Etfw\">#verkiezingen<\/a> <a href=\"https:\/\/t.co\/vR2wd6WYEr\">pic.twitter.com\/vR2wd6WYEr<\/a><\/p>&mdash; Jan Latten (@JanLatten) <a href=\"https:\/\/twitter.com\/JanLatten\/status\/1950650812616859735?ref_src=twsrc%5Etfw\">July 30, 2025<\/a><\/blockquote><script async src=\"https:\/\/platform.twitter.com\/widgets.js\" charset=\"utf-8\"><\/script><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-wat-bieden-de-partijen-ouderen-en-waar-moet-je-extra-alert-op-zijn\">Wat bieden de partijen ouderen en waar moet je extra alert op zijn<\/h2><h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-50plus-doelbewuste-ouderenfocus\">50PLUS: doelbewuste ouderenfocus<\/h4><p>50PLUS profileert zich als de partij die &eacute;cht opkomt voor de belangen van 50-plussers.  In hun verkiezingsprogramma staan onder andere:<\/p><ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Het herstellen van gemiste pensioenverhogingen<\/li>\n\n\n\n<li>Geen kortingen bij samenwonen<\/li>\n\n\n\n<li>Afschaffing van belasting op overwaarde van de eigen woning<\/li>\n\n\n\n<li>Behoud van aftrek hypotheekrente<\/li>\n\n\n\n<li>Een Ouderenzorgwet waarin rechten en verantwoordelijkheden duidelijk zijn vastgelegd <\/li>\n<\/ul><p>Toch is de partij geen zekerheid in de Kamer. Zij draait momenteel rond 0,5 % stemmen in reguliere peilingen, te weinig is voor een zetel. Maar onder ouderen is er meer draagvlak: in open antwoorden scoort 50PLUS potentieel op 3 zetels. Voor ouderen is het belangrijk te zien of 50PLUS &eacute;cht stevig genoeg staat om invloed uit te oefenen, of slechts symbolisch aanwezig is.<\/p><span><\/span><h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-vvd-voorzichtig-met-het-huidige-stelsel\">VVD: voorzichtig met het huidige stelsel<\/h4><p>De VVD is al jarenlang een grote speler en in de peilingen vaak in de bovenste regionen, hoewel het op dit moment niet echt loopt bij de liberalen. Hun benadering van ouderen combineert stabiliteit met terughoudendheid op grote hervormingen. In eerdere programma&rsquo;s pleitte VVD voor behoud van vrijheid in zorgkeuzes, subsidie op mantelzorginzet en het stimuleren van innovatieve ouderenzorg. <\/p><p>Toch is de VVD kritisch over grote stelselherzieningen: men waakt voor te hoge kosten en uitvoerbaarheid.  Ouderen moeten dus alert zijn op hoe stevig de VVD is in concrete toezeggingen,&ndash; bijvoorbeeld: komt er echt extra geld voor wijkverpleging of mantelzorgtoeslag?<\/p><h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-d66-investeren-in-zorg-en-preventie\">D66: investeren in zorg en preventie<\/h4><p>D66 zet in haar programma op &ldquo;Zorg die echt werkt&rdquo; en richt zich nadrukkelijk op ouderenzorg en gezondheid.  Ze willen het werk in de huisartsenpraktijk, ouderenzorg en wijkverpleging aantrekkelijker maken &ndash; met minder regels, betere verloning en meer autonomie voor zorgprofessionals. Daarnaast wil D66 levensloopbestendige woningen bouwen en een sterker verband tussen wonen, zorg en welzijn. <\/p><p>Voor ouderen betekent dit: als jouw belang zit bij goede wijkzorg dicht in de buurt, preventie, &eacute;n belofte van huisvesting die meegroeit, dan kan D66 aantrekkelijk zijn, mits zij hun plannen ook echt weten te financieren.<\/p><h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-groenlinks-pvda-solidariteit-en-bestaanszekerheid\">GroenLinks-PvdA: solidariteit en bestaanszekerheid<\/h4><p>De fusie van GroenLinks en PvdA zoekt nadruk op solidariteit, bestaanszekerheid en publieke voorzieningen. Voor ouderen betekent dat onder andere:<\/p><ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Betaalbare zorg dichtbij<\/li>\n\n\n\n<li>Aandacht voor inkomen, toeslagen en zekerheid<\/li>\n\n\n\n<li>Investeringen in publieke voorzieningen, ook in de wijken<\/li>\n<\/ul><p>Hoewel in sommige programma&rsquo;s de nadruk vooral ligt op jongerenbeleid en milieu, blijft de belofte overeind om de sociale basis voor iedereen, inclusief ouderen, te versterken. <\/p><p>Ouderen moeten kritisch zijn op het gewicht dat deze partij toekent aan hun specifieke noden in verhouding tot andere thema&rsquo;s.<\/p><h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-socialistische-partij-sp-stevige-sociale-inzet\">Socialistische Partij (SP): stevige sociale inzet<\/h4><p>De SP plaatst sociale en zorgonderwerpen vaak voorop, ook in hun actuele programma &ldquo;Supersociaal&rdquo;. Ze pleiten bijvoorbeeld voor sterke publieke voorzieningen, betaalbare zorg en minder marktwerking in de gezondheidszorg. Voor ouderen kunnen dit relevante punten zijn: gegarandeerde basiszorg, geen extra financi&euml;le barri&egrave;res en bescherming van rechten binnen het zorgstelsel.<\/p><p>Toch geldt: de praktische uitwerking, financiering en de verdeling van kosten (ouderen extra laten betalen of niet?) blijven vaak vaag in partijprogramma&rsquo;s. <\/p><h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-cda-christenunie-en-andere-partijen\">CDA, ChristenUnie en andere partijen<\/h4><p>Hoewel CDA, ChristenUnie zich richten op breder gezinsbeleid, zorgplicht, en gemeenschapswaarden. Hun ouderenzorgprogramma&rsquo;s zijn vaak verweven met persoongebonden zorg, mantelzorgsteun en lokale netwerken. De hoogte van hun inzet voor ouderen moet per partijprogramma nauwkeurig bekeken worden.<\/p><p>Daarnaast is het relevant dat 37 partijen zich hebben aangesloten bij het programma WOZO (Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen), waarin zij gezamenlijk bepaalde normen voor ouderenzorg onderschrijven.  Dat betekent dat zelfs kleinere partijen zich verbinden aan een minimale zorgstandaard voor ouderen.<\/p><span><\/span><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-waar-kun-je-als-ouder-extra-op-letten\">Waar kun je als ouder extra op letten?<\/h2><ol class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Concrete toezeggingen<\/strong>, niet alleen idealen. Veel programma&rsquo;s beloven verbetering van ouderenzorg of meer mantelzorgondersteuning, maar weinig partijen geven harde bedragen of tijdslijnen. <\/li>\n\n\n\n<li><strong>Kosten versus draagvlak<\/strong>. Hervormingen kosten geld. Ga als ouder na in hoeverre partijen bereid zijn belastingen of premies te verhogen, of andere groepen te laten bijdragen. Sommige plannen blijven vaag over financiering.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Regionale uitvoering en toegankelijkheid.<\/strong> Hoe vaak gebeurt belofte op papier, maar komt het niet op de regionale schaal terecht? Kijken naar lokale netwerken van verzorging, wijkteams, vervoer. Een partij kan in programma gaan voor betere wijkzorg, maar of dat in jouw gemeente komt, is van belang.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Wonen en zorgintegratie<\/strong>. Voor veel ouderen is wonen gekoppeld aan zorgbehoefte. Partijen die inzetten op levensloopbestendige woningen, thuiszorgmix en oudervriendelijke woonomgeving, hebben een voordeel. <\/li>\n\n\n\n<li><strong>Vertegenwoordiging en stemkracht<\/strong>. Kleine partijen zoals 50PLUS kunnen zicht geven op ouderenbelangen, maar hebben minder politieke macht als ze weinig zetels halen. Kijk als 60-plusser naar grotere partijen die bereid zijn coalities te sluiten waarbij ouderenthema&rsquo;s op tafel liggen.<\/li>\n<\/ol><p><em>Disclaimer: Deze rubriek is puur informatief en onafhankelijk. We kiezen geen kant, maar helpen je wegwijs worden in het verkiezingsnieuws. Voor de offici&euml;le standpunten verwijzen we altijd naar de partijen zelf.<\/em><\/p><h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-blijf-op-de-hoogte-van-al-het-politieke-nieuws-4\">Blijf op de hoogte van al het politieke nieuws:<\/h4><ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Alles over de <a href=\"https:\/\/www.startpagina.nl\/#q=verkiezingen\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">verkiezingen <\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/tag\/verkiezingen\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Stemadvies, peilingen en meer<\/a><\/li>\n<\/ul><h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-bronnen-3\">Bronnen:<\/h4><p>SCP, Ipsos I&amp;O, Zorgvisie, diverse partijprogramma&rsquo;s<\/p><script>let script = document.createElement('script');\nscript.async = true;\nscript.type = \"module\";\nscript.src = \"https:\/\/cdn.jsdelivr.net\/npm\/@justinribeiro\/lite-youtube@1\/lite-youtube.min.js\";\ndocument.body.appendChild(script);<\/script>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Waar de PvdA decennialang gold als de stem van de werkende Nederlander, lijkt de fusiepartij GroenLinks-PvdA zich steeds meer te profileren als vertegenwoordiger van hoogopgeleide stedelingen met een duurzame levensstijl. De traditionele arbeidersklasse voelt zich steeds minder aangesproken door de thema&rsquo;s en toon van GroenLinks-PvdA, en laat haar stem vaker elders horen.Met de nieuwe GroenLinks &hellip; <a href=\"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/verkiezingen-politieke-partijen\">Continued<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":35,"featured_media":131548,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_yoast_wpseo_focuskw":"GroenLinks-PvdA","_yoast_wpseo_title":"Waarom de arbeider GroenLinks-PvdA de rug toekeert","_yoast_wpseo_metadesc":"Met de nieuwe GroenLinks partijleider, Jesse Klaver, doemt\u00a0de vraag op of GroenLinks-PvdA nog wel een arbeiderspartij is.","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[358],"path_prefix":[19],"class_list":["post-127823","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nieuws","tag-verkiezingen","path_prefix-blog"],"acf":{"creationOrigin":0},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v27.2 (Yoast SEO v27.2) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>Waarom de arbeider GroenLinks-PvdA de rug toekeert<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Met de nieuwe GroenLinks partijleider, Jesse Klaver, doemt\u00a0de vraag op of GroenLinks-PvdA nog wel een arbeiderspartij is.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/verkiezingen-politieke-partijen\" \/>\n<link rel=\"prev\" href=\"\/\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"nl_NL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Waarom de arbeider GroenLinks-PvdA de rug toekeert - Startpagina\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Met de nieuwe GroenLinks partijleider, Jesse Klaver, doemt\u00a0de vraag op of GroenLinks-PvdA nog wel een arbeiderspartij is.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/verkiezingen-politieke-partijen\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Startpagina\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Startpagina.nl\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-11-06T10:06:56+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-11-06T10:07:01+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/img.startpagina.nl\/opt\/2025\/11\/Ontwerp-zonder-titel-2-2.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1287\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"540\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Ad Killian\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Geschreven door\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Ad Killian\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Geschatte leestijd\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"35 minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/verkiezingen-politieke-partijen#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/verkiezingen-politieke-partijen\"},\"author\":{\"name\":\"Ad Killian\",\"@id\":\"https:\/\/www.startpagina.nl\/#\/schema\/person\/2a4fbef3d4ac16fa0455ff06c54082c1\"},\"headline\":\"Waarom de arbeider GroenLinks-PvdA de rug toekeert\",\"datePublished\":\"2025-11-06T10:06:56+00:00\",\"dateModified\":\"2025-11-06T10:07:01+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/verkiezingen-politieke-partijen\"},\"wordCount\":7178,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.startpagina.nl\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/verkiezingen-politieke-partijen#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/img.startpagina.nl\/opt\/2025\/11\/Ontwerp-zonder-titel-2-2.png\",\"keywords\":[\"verkiezingen\"],\"articleSection\":[\"Nieuws\"],\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"copyrightYear\":\"2025\",\"copyrightHolder\":{\"@id\":\"https:\/\/www.startpagina.nl\/#organization\"}},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/verkiezingen-politieke-partijen\",\"url\":\"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/verkiezingen-politieke-partijen\",\"name\":\"Waarom de arbeider GroenLinks-PvdA de rug toekeert\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.startpagina.nl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/verkiezingen-politieke-partijen#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/verkiezingen-politieke-partijen#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/img.startpagina.nl\/opt\/2025\/11\/Ontwerp-zonder-titel-2-2.png\",\"datePublished\":\"2025-11-06T10:06:56+00:00\",\"dateModified\":\"2025-11-06T10:07:01+00:00\",\"description\":\"Met de nieuwe GroenLinks partijleider, Jesse Klaver, doemt\u00a0de vraag op of GroenLinks-PvdA nog wel een arbeiderspartij is.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/verkiezingen-politieke-partijen#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/verkiezingen-politieke-partijen\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/verkiezingen-politieke-partijen#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/img.startpagina.nl\/opt\/2025\/11\/Ontwerp-zonder-titel-2-2.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/img.startpagina.nl\/opt\/2025\/11\/Ontwerp-zonder-titel-2-2.png\",\"width\":1287,\"height\":540,\"caption\":\"Bron: \u00a9 Instagram. Klimaat, elektrische bakfietsen en moreel idealisme, het spreekt de arbeidersklasse niet echt aan.\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/verkiezingen-politieke-partijen#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.startpagina.nl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Waarom de arbeider GroenLinks-PvdA de rug toekeert\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.startpagina.nl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.startpagina.nl\/\",\"name\":\"Startpagina.nl - Tips & Weetjes\",\"description\":\"Laat je inspireren met onze blogs over vakantie, uitjes, winkelen, beauty en gezondheid\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.startpagina.nl\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.startpagina.nl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"nl-NL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/www.startpagina.nl\/#organization\",\"name\":\"Startpagina Home & Thema's B.V.\",\"alternateName\":\"Startpagina\",\"url\":\"https:\/\/www.startpagina.nl\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\/\/www.startpagina.nl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/img.startpagina.nl\/opt\/2023\/05\/sp512.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/img.startpagina.nl\/opt\/2023\/05\/sp512.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"Startpagina Home & Thema's B.V.\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.startpagina.nl\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/Startpagina.nl\/\"],\"publishingPrinciples\":\"https:\/\/www.startpagina.nl\/info\/redactiebeleid\",\"ownershipFundingInfo\":\"https:\/\/www.startpagina.nl\/info\/redactiebeleid\",\"actionableFeedbackPolicy\":\"https:\/\/www.startpagina.nl\/info\/redactiebeleid\",\"correctionsPolicy\":\"https:\/\/www.startpagina.nl\/info\/redactiebeleid\",\"ethicsPolicy\":\"https:\/\/www.startpagina.nl\/info\/redactiebeleid\",\"diversityPolicy\":\"https:\/\/www.startpagina.nl\/info\/redactiebeleid\",\"diversityStaffingReport\":\"https:\/\/www.startpagina.nl\/info\/redactiebeleid\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.startpagina.nl\/#\/schema\/person\/2a4fbef3d4ac16fa0455ff06c54082c1\",\"name\":\"Ad Killian\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\/\/img.startpagina.nl\/w96\/h96\/d96\/2025\/04\/Ad-Killian-96x96.jpg\",\"url\":\"https:\/\/img.startpagina.nl\/w96\/h96\/d96\/2025\/04\/Ad-Killian-96x96.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/img.startpagina.nl\/w96\/h96\/d96\/2025\/04\/Ad-Killian-96x96.jpg\",\"caption\":\"Ad Killian\"},\"description\":\"Ad Killian (1959) is een contentspecialist met een brede journalistieke achtergrond. Voor Startpagina legt hij zich toe op economisch, financieel, politiek en medisch nieuws. Dat wisselt hij af met berichten uit de sport- en entertainmentwereld. Hij staat thuis graag achter het fornuis om de Italiaanse keuken te evenaren. Als hij daar niet te vinden is, is hij op reis, aan het fietsen, wandelen, lezen of internet aan het afspeuren naar wetenswaardigheden. In de sportschool werkt hij aan zijn conditie.\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.linkedin.com\/in\/adkillian\"],\"url\":\"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/author\/ad-killian\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Waarom de arbeider GroenLinks-PvdA de rug toekeert","description":"Met de nieuwe GroenLinks partijleider, Jesse Klaver, doemt\u00a0de vraag op of GroenLinks-PvdA nog wel een arbeiderspartij is.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/verkiezingen-politieke-partijen","prev":"\/","next":"\/","og_locale":"nl_NL","og_type":"article","og_title":"Waarom de arbeider GroenLinks-PvdA de rug toekeert - Startpagina","og_description":"Met de nieuwe GroenLinks partijleider, Jesse Klaver, doemt\u00a0de vraag op of GroenLinks-PvdA nog wel een arbeiderspartij is.","og_url":"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/verkiezingen-politieke-partijen","og_site_name":"Startpagina","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Startpagina.nl\/","article_published_time":"2025-11-06T10:06:56+00:00","article_modified_time":"2025-11-06T10:07:01+00:00","og_image":[{"width":1287,"height":540,"url":"https:\/\/img.startpagina.nl\/opt\/2025\/11\/Ontwerp-zonder-titel-2-2.png","type":"image\/png"}],"author":"Ad Killian","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Geschreven door":"Ad Killian","Geschatte leestijd":"35 minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/verkiezingen-politieke-partijen#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/verkiezingen-politieke-partijen"},"author":{"name":"Ad Killian","@id":"https:\/\/www.startpagina.nl\/#\/schema\/person\/2a4fbef3d4ac16fa0455ff06c54082c1"},"headline":"Waarom de arbeider GroenLinks-PvdA de rug toekeert","datePublished":"2025-11-06T10:06:56+00:00","dateModified":"2025-11-06T10:07:01+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/verkiezingen-politieke-partijen"},"wordCount":7178,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.startpagina.nl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/verkiezingen-politieke-partijen#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/img.startpagina.nl\/opt\/2025\/11\/Ontwerp-zonder-titel-2-2.png","keywords":["verkiezingen"],"articleSection":["Nieuws"],"inLanguage":"nl-NL","copyrightYear":"2025","copyrightHolder":{"@id":"https:\/\/www.startpagina.nl\/#organization"}},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/verkiezingen-politieke-partijen","url":"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/verkiezingen-politieke-partijen","name":"Waarom de arbeider GroenLinks-PvdA de rug toekeert","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.startpagina.nl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/verkiezingen-politieke-partijen#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/verkiezingen-politieke-partijen#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/img.startpagina.nl\/opt\/2025\/11\/Ontwerp-zonder-titel-2-2.png","datePublished":"2025-11-06T10:06:56+00:00","dateModified":"2025-11-06T10:07:01+00:00","description":"Met de nieuwe GroenLinks partijleider, Jesse Klaver, doemt\u00a0de vraag op of GroenLinks-PvdA nog wel een arbeiderspartij is.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/verkiezingen-politieke-partijen#breadcrumb"},"inLanguage":"nl-NL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/verkiezingen-politieke-partijen"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/verkiezingen-politieke-partijen#primaryimage","url":"https:\/\/img.startpagina.nl\/opt\/2025\/11\/Ontwerp-zonder-titel-2-2.png","contentUrl":"https:\/\/img.startpagina.nl\/opt\/2025\/11\/Ontwerp-zonder-titel-2-2.png","width":1287,"height":540,"caption":"Bron: \u00a9 Instagram. Klimaat, elektrische bakfietsen en moreel idealisme, het spreekt de arbeidersklasse niet echt aan."},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/verkiezingen-politieke-partijen#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.startpagina.nl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Waarom de arbeider GroenLinks-PvdA de rug toekeert"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.startpagina.nl\/#website","url":"https:\/\/www.startpagina.nl\/","name":"Startpagina.nl - Tips & Weetjes","description":"Laat je inspireren met onze blogs over vakantie, uitjes, winkelen, beauty en gezondheid","publisher":{"@id":"https:\/\/www.startpagina.nl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.startpagina.nl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"nl-NL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.startpagina.nl\/#organization","name":"Startpagina Home & Thema's B.V.","alternateName":"Startpagina","url":"https:\/\/www.startpagina.nl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/www.startpagina.nl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/img.startpagina.nl\/opt\/2023\/05\/sp512.png","contentUrl":"https:\/\/img.startpagina.nl\/opt\/2023\/05\/sp512.png","width":512,"height":512,"caption":"Startpagina Home & Thema's B.V."},"image":{"@id":"https:\/\/www.startpagina.nl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/Startpagina.nl\/"],"publishingPrinciples":"https:\/\/www.startpagina.nl\/info\/redactiebeleid","ownershipFundingInfo":"https:\/\/www.startpagina.nl\/info\/redactiebeleid","actionableFeedbackPolicy":"https:\/\/www.startpagina.nl\/info\/redactiebeleid","correctionsPolicy":"https:\/\/www.startpagina.nl\/info\/redactiebeleid","ethicsPolicy":"https:\/\/www.startpagina.nl\/info\/redactiebeleid","diversityPolicy":"https:\/\/www.startpagina.nl\/info\/redactiebeleid","diversityStaffingReport":"https:\/\/www.startpagina.nl\/info\/redactiebeleid"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.startpagina.nl\/#\/schema\/person\/2a4fbef3d4ac16fa0455ff06c54082c1","name":"Ad Killian","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/img.startpagina.nl\/w96\/h96\/d96\/2025\/04\/Ad-Killian-96x96.jpg","url":"https:\/\/img.startpagina.nl\/w96\/h96\/d96\/2025\/04\/Ad-Killian-96x96.jpg","contentUrl":"https:\/\/img.startpagina.nl\/w96\/h96\/d96\/2025\/04\/Ad-Killian-96x96.jpg","caption":"Ad Killian"},"description":"Ad Killian (1959) is een contentspecialist met een brede journalistieke achtergrond. Voor Startpagina legt hij zich toe op economisch, financieel, politiek en medisch nieuws. Dat wisselt hij af met berichten uit de sport- en entertainmentwereld. Hij staat thuis graag achter het fornuis om de Italiaanse keuken te evenaren. Als hij daar niet te vinden is, is hij op reis, aan het fietsen, wandelen, lezen of internet aan het afspeuren naar wetenswaardigheden. In de sportschool werkt hij aan zijn conditie.","sameAs":["https:\/\/www.linkedin.com\/in\/adkillian"],"url":"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/author\/ad-killian"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/127823","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/35"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=127823"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/127823\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/131548"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=127823"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=127823"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=127823"},{"taxonomy":"path_prefix","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.startpagina.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/path_prefix?post=127823"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}