Draai voor klassieke weergave

Open Monumentendagen 2019: Deze monumenten mag je niet missen

Aankomend weekend op 14 en 15 september wordt de 33e editie van de Open Monumentendagen gehouden, met als thema ‘Plekken van plezier’. In heel Nederland kun je dit weekend gratis terecht op bijzondere locaties die vaak al eeuwenlang bestaan. Wij zochten in elke provincie verrassende monumenten en activiteiten die je dit jaar niet mag missen.

Zeeland: landelijke opening in Zierikzee

De landelijke opening van Open Monumentendagen 2019 vindt op donderdag 12 september plaats in Zierikzee. Geen slechte keuze, want dit historische stadje heeft alleen al rond het compacte stadshart ruim vijfhonderd monumenten. De historische poorten, het stadhuis met het Stadhuismuseum, Bakkerijmuseum Om den Broode en de vijfhonderd jaar oude stadsgevangenis, de Weverij en nog vele andere hoogtepunten zijn een bezoek meer dan waard.

Tijd over? Bezoek dan ook nog de Oostkerk in Middelburg. Sinds de eerste eredienst op 6 juli 1667 is er aan de buitenkant van het gebouw niets veranderd. Voor protestantse begrippen uit de 17e eeuw is de Oostkerk met de barokke versieringen uitbundig te noemen. Anno 2019 is de Oostkerk dé culturele plek van de stad en kun je er terecht voor concerten, lezingen, tentoonstellingen en presentaties.

Friesland: grachtjes in Bolsward

Elfstedenstad Bolsward heeft een rijke geschiedenis, waarvan nog genoeg is terug te vinden. Alleen al de oude binnenstad met de grachtjes is een bezoek meer dan waard. Je vindt hier bovendien tientallen rijksmonumenten en ongeveer 75 gemeentelijke monumenten. Veel ervan openen speciaal dit evenement hun deuren. Bezoek bijvoorbeeld de Voogdenkamers in het Weeshuis, die alleen dit weekend publiekelijk geopend zijn. Of ga naar het Gysbert Japicx Hûs, waar de bekende Friese dichter in 1603 werd geboren.

Drenthe: feest in het Asserbos

Het Drentse Assen heeft het thema van dit jaar – Plekken van plezier – heel letterlijk genomen. Er is hier op zaterdag van alles te doen en veel speelt zich – net als vroeger – af in het Asserbos. Dit is een van de oudste bossen van Nederland. Vanaf 11 uur vertrekt ieder half uur gratis een Oldtimer bus (DVM) naar het Duurzaamheidscentrum in het Asserbos. Hier kun je uitleg krijgen over de geschiedenis van het bos en vervolgens het Openluchttheater Tivoli bezoeken, waar allerlei voorstellingen worden gehouden. Er zijn diverse monumenten geopend, zoals de Rechtbank, waar je een nagespeelde zitting kunt meemaken en/of deelnemen aan een rondleiding.

Overijssel: spelletjes en Korenlint in Deventer

Deventer is een van de vijf oudste steden van Nederland. De binnenstad huisvest veel monumentale gebouwen. Tijdens de Open Monumentendagen zijn ruim veertig monumenten in de gemeente opengesteld voor het publiek. Op het plein voor het museum zijn kinderspellen te doen en vertellen juniorgidsen over de geschiedenis van het plein. Ook leuk: een korte vaartocht op een klassiek schip! En dan is er nog het Korenlint: twaalf Deventer koren treden op in twaalf open monumenten. De amateurkoren en vocale ensembles trekken van de ene naar de andere markante erfgoedlocatie in de binnenstad.

Zuid-Holland: jenever in Schiedam

Schiedam staat wereldwijd bekend om haar jeneverproductie die aan de stad de bijnaam ‘Zwart Nazareth’ gaf. Je vindt hier jeneverbranderijen, romantische grachten, monumentale pakhuizen, karakteristieke ophaalbruggen en de hoogste molens ter wereld. Bij museummolen De Walvisch start een unieke gratis audiotour langs de hoogtepunten van de Schiedamse jenevergeschiedenis. Ook een aanrader: de rondleiding door de historische binnenstad.

Noord-Holland: plezier in Haarlem

In Haarlem zijn volop historische ‘Plekken van plezier’ te vinden zoals theaters, musea, parken, markten en sportclubs. Dat plezier begon al in de middeleeuwen. Zo had Haarlem als eerste stad ter wereld een heus sportveld, de Baen. Hier werden vanaf de 14de eeuw Oudhollandse spellen gespeeld. De opengestelde monumenten geven een goed beeld van ‘plezier’ in het verleden, maar ook in het heden. Op zaterdag 14 september opent tevens de rechtbank Noord-Holland traditioneel de deuren voor publiek. Er wordt hier ook een strafzitting nagespeeld.

Flevoland: eerste monument in Almere

Apetrots is Almere op het eerste officiële gemeentelijke monument: het voormalige politiebureau in Almere Haven. Het politiebureau is het eerste gerealiseerde ontwerp van het nu wereldberoemde architectenbureau OMA, opgericht door Rem Koolhaas. Maak een ‘celfie’ in een cel of bekijk de foto’s van gevangenis Almere Binnen. Een van de eerste politieagenten van Almere die hier jaren heeft gewerkt, neemt u mee terug naar de jaren ’80.

Limburg: grootste monument van Nederland

Wil je het grootste monument van Nederland bezoeken, dan moet je in Kerkrade zijn. Abdij Rolduc behoort tot de belangrijkste religieuze monumenten van Nederland. Dit is het grootste abdijcomplex in de Benelux en staat op de UNESCO-lijst van honderd belangrijkste monumenten van ons land. De abdij heeft een rijke geschiedenis en daar hoor je alles over tijdens de cultuurhistorische rondleiding op zaterdag. Vol is vol en er is maar plek voor 25 man, dus wees er snel bij. ’s Middags kun je met een gids de kerk met crypte en de Rococo bibliotheek bezichtigen. Ook het kloosterpark, de brouwerij en de wijngaard zijn te bezoeken.

Plafond Rolduc 600x250

Groningen

De Papiermolen is hét openluchtzwembad van de stad Groningen. Toen het bad in de jaren ’50 werd aangelegd, werd hiervoor een bijzonder buurtschapje van de kaart geveegd. Tegenwoordig is het zwembad een Rijksmonument. De Papiermolen is prachtig gerenoveerd en in april van dit jaar weer geopend. Tijdens Open Monumentendag wordt het vroegere buurtschap tot leven gewekt met historische foto’s op groot formaat en een kleine tentoonstelling. Je kunt de kenmerkende hellingbaan beklimmen en ook de kelders van het zwembad, waar de originele én nog werkende bezink- en filterbakken staan, zijn eenmalig toegankelijk.

Gelderland: veel te kiezen in Arnhem

In de zomer van 1949 werd voor het eerst in Nederland een grote kunstexpositie in de buitenlucht georganiseerd, de Sonsbeek beeldententoonstelling in Arnhem. Het werd een regelrechte hit. Op zondagmiddag kun je met een gids het park in voor een bijzondere kunstexcursie. Voor zaterdag is een tip: een rondleiding op Papendal, gecombineerd met een bezoek aan het kleine historische museum, speciaal ingericht voor de Open Monumentendag, over het Papendal van vroeger en natuurlijk de Paralympische Spelen in Arnhem in 1980.

Noord-Brabant: walsen in het kasteel

In Noord-Brabant kun je hét ‘Kasteel van Brabant’ bezoeken. Kasteel Heeswijk bestaat bijna duizend jaar en staat aankomend weekend in het teken van de historische adellijke dans. Er worden drie periodes gepresenteerd: de zestiende eeuw, de achttiende eeuw en de negentiende eeuw. Hoge Brabantse adel, de pruikentijd, hoepelrokken, menuetten, walsen, polka’s en lange galajurken: je ziet het hier allemaal.

Kasteel heeswijk 600x250

Utrecht: Paleis Soestdijk toen en nu

Wie kent niet het beeld van de ondeugende prinsjes op het bordes van Paleis Soestdijk? Deze iconische plek, jarenlang het woonhuis van Juliana en Bernhard, wordt met de grootste zorg en expertise klaargemaakt voor de 21e eeuw. Met respect voor het verleden en alle ruimte voor de toekomst. Tijdens de Open Monumentendagen opent Paleis Soestdijk twee dagen lang (bijna) ál haar deuren. Er is gratis entree met rondleidingen over het landgoed, lezingen en een meet-and-greet met de restauratie-architecten.

Auteur: Sarah Saarberg