Draai voor klassieke weergave

Dit maakt je een ochtend- of juist een avondmens

Waarom springt de een ’s ochtends enthousiast uit bed, terwijl de ander pas ’s nachts tot leven komt? Of je een ochtend- of avondmens bent, heeft alles te maken met genen, leeftijd en licht. Lees hier alles over de verschillen tussen vroege vogels en nachtvlinders.

Wat maakt je een ochtend- of avondmens?

Of je een ochtend- of avondmens bent, wordt bepaald door verschillende factoren. Je biologische klok is deels genetisch bepaald, deels aangeleerd en gebaseerd op voorkeur. Ook speelt je opvoeding en gezinssituatie een rol. Als je bijvoorbeeld kleine kinderen hebt of vroeg op werk begint, ben je gewend om vroeg op te staan en kom je gemakkelijk uit bed. Maar de factor met de meeste invloed is genetisch bepaald: je biologische klok. Bijna de helft van je biologische klok wordt bepaald door geërfde genen. 

Biologische klok: circadiane cyclus

Een belangrijke genetische factor is de circadiane cyclus, die wordt aangestuurd door je biologische klok. Deze volgt ongeveer een 24-uursritme. Bij avondmensen is dit ritme bijna 25 uur. Als deze avondmensen niet het 24-uursritme zouden volgen, gaan zij steeds later naar bed en staan zij steeds later op. Omdat de biologische klok ook op licht en temperatuur reageert, wordt het ciradiane ritme constant aangepast aan de 24 uur die in één dag zitten. Dit zorgt ervoor dat avondmensen elke dag constant later gaan slapen en later wakker worden – maar niet nog later dan de dag ervoor. Daarnaast verandert je cyclus met de leeftijd. Als jong kind ben je een ochtendmens, als puber een avondmens en als oudere verander je weer in een ochtendmens. 

Een ochtend- of avondmens zijn - wat zegt het over je? 

Ben je beter af als avond- of ochtendmens? We zetten de verschillen even voor je op een rijtje.

  • Uit onderzoek blijkt dat ochtendmensen vasthoudender zijn en beter bestand zijn tegen moeheid, frustraties en moeilijkheden. Hierdoor zijn ochtendmensen sneller tevreden en minder gevoelig voor drugs- en alcoholverslavingen. Ochtendmensen zijn meteen wakker en genieten graag van een uitgebreid ontbijt met een kopje koffie. Doordat onze maatschappij het meest rekening houdt met ochtendtypes, zijn deze vaak ook het gelukkigst. Ochtendmensen zitten vaker beter in hun vel en raken minder snel depressief.
     
  • Avondmensen zijn daarentegen creatiever, extravaganter, temperamentvoller, impulsiever en meer op zoek naar nieuwe ervaringen of uitdagingen. Avondmensen maken altijd gebruik van de snooze functie van hun wekker en hebben vaak een ochtendhumeur, omdat ze tegen hun zin in vroeg op moeten staan. Ze slaan daarom ook het liefst hun ontbijt over en drinken hun kopje koffie liever in de avond. Omdat avondmensen vaak presteren met slaapgebrek, kan dit voor veel stress zorgen. Avondmensen maken daarom ook sneller gebruik van nicotine en alcohol. Avondmensen hebben vaker last van slapeloosheid en ADHD, omdat het voor hen lastiger is om zich aan te passen aan het 24-uursritme.

Kun je veranderen in een ochtendmens? 

Voor extreme avondmensen is het leven niet altijd even makkelijk. De samenleving is namelijk ingericht op vroeg opstaan. School en werk begint normaliter altijd vroeg. Avondmensen hebben het daardoor vaak zwaar. Kun je veranderen naar een ochtendmens? Je bioritme kan je wel degelijk beïnvloeden.

  1. Je kunt jezelf dwingen om gemakkelijker op te staan in de ochtend. Licht kan je op meer manieren helpen je slaapritme bij te stellen. Wil je als avondmens vroeg inslapen, zoek dan twee uur voor je bedtijd het donker of schermer op. Zorg vervolgens dat je met voldoende zonlicht wakker wordt, zodat je makkelijker je bed uitkomt.
     
  2. Je moet daarnaast ook zo vroeg mogelijk in beweging komen. Wie wakker wil blijven, mag absoluut niet stilzitten. Het is aan te raden om te gaan sporten in de ochtend. Als je dan zorgt dat je in de avond rust neemt, went je lichaam hieraan.
     
  3. Als je je kopje koffie laat staan en je huis zo donker mogelijk maakt, maakt je lichaam zich sneller klaar voor de nacht.

Ondanks dat deze aanpassingen heel makkelijk klinken, wordt het verschuiven van je biologische klok afgeraden. Avondmensen die eerder willen slapen, bewegen tegen hun inwendige klok in. Dit is onnatuurlijk en het kan daarom erg lastig zijn. Je moet heel stevig volhouden voor een langere periode. Voldoende nachtrust pakken is natuurlijk een goed idee om in de ochtend iets gemakkelijker op te staan. 

Wil je meer tips over slapen? Lees dan de volgende artikelen: 
Een nachtrust bestaat uit meerdere slaapfases
Snurken voorkomen
Slapen als een roosje

Auteur: Ilse Bloemendal